تغییرات ارزشی و نگرشی در نهاد خانواده ایرانی بر اساس پیمایش جهانی 2020

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌‌ریزی شهری، گروه جغرافیا، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.

2 دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی بررسی مسائل اجتماعی ایران، گروه جامعه‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.

3 دکتری جامعه‌شناسی، مدیر گروه مطالعات سلامت مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهرداری تهران. تهران، ایران (نویسنده مسئول).

doi
10.22034/jips.2025.485588.1246
چکیده

پژوهش حاضر یک تحلیل ثانویه بر اساس داده‌های پیمایش جهانی ارزش‌ها (2020) است که به بررسی عوامل مؤثر بر تمایزات ارزشی و نگرشی در نهاد خانواده ایرانی می‌پردازد. هدف از این پژوهش، شناسایی و تحلیل الگوهای تغییر در نگرش‌ها و باورهای مرتبط با خانواده، روابط جنسی، خشونت خانگی، نقش‌های جنسیتی و مسئولیت‌های اجتماعی در جامعه ایران است. نتایج نشان می‌دهد که نگرش‌های اجتماعی در ایران تحت تأثیر عواملی نظیر سن، جنسیت، وضعیت اقتصادی و تحولات فرهنگی در حال تغییر است. اکثر پاسخ‌دهندگان (71.9 درصد) با روابط جنسی قبل از ازدواج مخالف هستند، اما نسبت به سقط جنین و طلاق شکاف نسلی و تغییرات مثبتی مشاهده می‌شود. همچنین، جامعه به طور فزاینده‌ای با خشونت علیه زنان و کودکان مخالف است. تحلیل داده‌ها نشان می‌دهد که افراد با تحصیلات دانشگاهی و ساکنان شهر، نگرش‌های مدرن‌تری نسبت به مسائل اجتماعی دارند. علاوه بر این، وضعیت اقتصادی بر نگرش‌ها تأثیرگذار است؛ به‌طوری‌که با افزایش درآمد، پذیرش سقط جنین و طلاق افزایش می‌یابد. این تغییرات به‌ویژه در نسل‌های جوان‌تر و در میان افراد با وضعیت اقتصادی بهتر مشهود است. این یافته‌ها بر ضرورت توجه سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان اجتماعی به این تغییرات و اتخاذ رویکردهای متناسب با تحولات جامعه تأکید می‌کند.