سناریوسازی آثار شوک سرمایه گذاری درآمدهای نفتی ایران بر بخش های کشاورزی، صنعت و خدمات: رهیافت مدل RDCGE

نویسندگان

1 استادیار اقتصاد کشاورزی، مؤسسة پژوهش‌های برنامه‌ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعة روستایی، تهران، ایران.

doi
10.30490/aead.2021.353603.1307
چکیده

با توجه به نقش و اهمیت انکارناپذیر درآمدهای نفتی در تمامی ابعاد اقتصاد کشورهای در حال توسعه (رشد تولید ناخالص داخلی، بودجه دولت، نرخ پس‏ انداز، سرمایه­ گذاری، نرخ تورم، نرخ بیکاری، کاهش فقر و ...)، در مطالعه حاضر، چگونگی اثرپذیری بخش ه­ای کشاورزی، صنعت­ و ­معدن و خدمات ایران از شوک سرمایه­ گذاری درآمدهای نفتی بر اساس نُه سناریو شبیه ‏سازی شد؛ این سناریوها عبارت ‏اند از تخصیص درآمدهای نفتی به صندوق توسعه ملی (بیست، پنجاه و هشتاد درصد) و مقادیر رشد بهره­ وری کل عوامل تولید (پنج، هشت و ده درصد). داده­ های مورد نیاز به ­صورت فصلی طی دوره 95-1370 از بانک مرکزی و مرکز آمار ایران گردآوری شد و تحلیل داده ­ها با بهره ‏گیری از مدل تعادل عمومی محاسبه ­پذیر پویای بازگشتی (RDCGE) صورت گرفت. همچنین، کالیبراسیون مدل با به‏ کارگیری ماتریس حسابداری اجتماعی سال 1390 و سناریوی پایه (بیست درصد ذخیره درآمدهای نفتی در صندوق توسعه ملی و پنج درصد رشد بهره­ وری کل عوامل تولید) صورت پذیرفت. نتایج توابع واکنش ضرب ه‏ای نشان داد که اگر در سناریوی پایه، یک شوک مثبت به درآمدهای نفتی وارد شود، ورود سرمایه به بخش ‏های کشاورزی و صنعت ­و­معدن کاهش و به بخش خدمات افزایش می­یابد، که مؤید بیماری هلندی در اقتصاد ایران است؛ اما با افزایش سهم ذخیره درآمدهای نفتی در صندوق توسعه ملی به میزان پنجاه درصد، از روند بیماری هلندی کاسته می ‏شود و چنانچه این سهم به هشتاد درصد افزایش یابد، بیماری هلندی حذف خواهد شد. همچنین، افزایش رشد بهره­ وری کل عوامل تولید باعث افزایش ورود سرمایه به بخش­ های یادشده می­ شود. در نهایت، پیشنهادهایی برای افزایش ذخیره درآمدهای نفتی در صندوق توسعه ملی و بهره ­وری کل عوامل تولید ارائه شد.