دلایل و عوامل قصد بی‌فرزندی در شهر همدان

نویسندگان

1 دانشیار جمعیت‌شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشکده‌ علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران؛ استاد وابستة‌ گروه جامعه‌شناسی، دانشکده علوم و هنر، دانشگاه نیپیسینگ، کانادا.

2 استاد جمعیت‌شناسی و جامعه‌شناسی، گروه جامعه‌شناسی، دانشکده علوم و هنر، دانشگاه نیپیسینگ، کانادا؛ استاد وابستة گروه علوم اجتماعی، دانشکده‌ علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران .

3 دانش‌آموخته جمعیت‌شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشکده‌ علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.

doi
10.22034/jips.2024.433402.1208
چکیده

مقابله با باروری پایین نیازمند شناخت قصد فرزندآوری است. این پژوهش عوامل و دلایل مرتبط با قصد بی‌فرزندی را با استفاده از داده‌های پیمایش باروری و ازدواج سال 1397 شهر همدان (2002 زن 15-35 ساله همسردار ساکن در خانوارهای معمولی=n) بررسی می‌کند. بر اساس یافته‌ها، 3.7 درصد از کل نمونه قصد بی‌فرزندی داشته‌اند. در میان آنها حدود 77 درصد به‌ترتیب نگرانی از آینده فرزندان و مشکلات اقتصادی را دلیل اصلی نخواستن بچه عنوان کردند. نتایج تحلیل چندمتغیره رگرسیون لاجستیک نشان داد که نگرش منفی به پیامدهای فرزندآوری، عدم رضایت در تقسیم جنسیتی کارِ خانه، تحصیلات بالاتر از دیپلم و اشتغال به کار زنان، با احتمال بیشتر قصد بی‌فرزندی رابطه دارد؛ به‌طوری‌که پس از کنترل سایر متغیرها، زنان دارای نگرش منفی به فرزندآوری، 3.4 برابر زنان دارای نگرش مثبت احتمال قصد بی‌فرزندی داشتند. زنان ناراضی از تقسیم کار خانه نیز، 2.3 برابر زنان راضی احتمال قصد بی‌فرزندی داشتند. یافته‌ها نشان داد که قصد فرزندآوری، به‌عنوان عامل بلافصل رفتار باروری، متأثر از نگرش به پیامدهای فرزندآوری و رضایتمندی زنان از میزان مشارکت همسران در کارهای خانه است. بنابراین، سیاست‌گذاری جمعیتی در جهت افزایش باروری در ایران، نیازمند توجه به رفع هرگونه تعارض بین فرزندآوری، اشتغال و تحصیلات زنان است.