تولید فضاهای همگانی معاشرت پذیر در محله؛ بافت میانی شهر تهران
نویسندگان
1 دانشیار دانشکدة معمارى و شهرسازى دانشگاه علم و صنعت ایران
2 استادیار پژوهشکدة مطالعات فرهنگی و اجتماعی، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
3 دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی
4 دانشجوی دکتری طراحی شهری، دانشکدة معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی
doi
چکیده
اهمیت فضاهای معاشرتپذیر تولیدشده از سوی مردم در برابر فضاهای از پیش طراحی و برنامهریزیشده، نظیر پارکها و کافهها، در عرضة فرصتهای جدید معاشرت و پاسخدهی به مجموعة متنوعی از نیازهای مردم آشکار میشود. در این پژوهش کیفی، با استفاده از روشهای مردمنگارانه، فضاهای معاشرتپذیر همگانی شناسایی و با نزدیکی بیشتر دانش جامعهشناسی شهری و طراحی شهری به توصیف کاراکترهای فیزیکی محیط مصنوع و حالات اجتماعی تسهیلکنندة تعاملات اجتماعی در بستر زندگی روزمرة مردم پرداخته شده است. با عنوان نمونة موردی پژوهش، خیابان اصلی محلة گیشا، جایی که زندگی روزمرة ساکنین با آن پیوند دارد، با قابلیت بستری برای گروه وسیعی از حالات و رفتارهای اجتماعی، مطالعه شده است. دادههای پژوهش ابتدا با تکیه بر دستاوردهای مشاهدة مستقیم، نقشههای رفتاری، مشاهدة مشارکتی، و سپس با مصاحبههای عمیق گروهی شامل چهار گروه پنجنفره و ده مصاحبة فردی گردآوری شده است. تحلیلهای توصیفی از دستاوردهای این پژوهش، از شکلگیری فضاهای معاشرتپذیر در لبهها، آستانهها، و تجهیزات شهری در خیابان محله خبر میدهد و با عرضة 5 مضمون اصلی، شامل در مرکز محله بودن، جستجو در محیط، راهبرد خلاقانه، تعلیق هنجاری، و لذت تعامل با دیگران، نحوة تولید این فضاها برای کشف و مناسبسازی از سوی مردم تفسیر میشود.
