نقدی بر گزارش جمعیتی «ایران 2040 دانشگاه استنفورد: پویایی جمعیت ایران و فرصت پنجره جمعیتی»
نویسندگان
1 دانشیار اقتصاد، عضو هیئت علمی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، تهران، ایران؛ رییس مؤسسه تحقیقات جمعیت کشور، تهران، ایران
doi
10.22034/jips.2024.201414چکیده
مقاله حاضر، نتیجه و خروجیِ تحلیلها و سلسله بررسیهایی است که بهمنظور نقد و بررسی بخش جمعیت «پروژه ایران 2040 دانشگاه استنفورد» انجام شده است. پروژه استنفورد که بهدلیل آیندهنگر بودن، ایران 2040 نامیده شده است، یک ابتکار دانشگاهی است که بهعنوان مرکز یا قطبی برای محققان در سرتاسر جهان، بهویژه محققان ایرانی خارج از کشور، برای انجام تحقیقات در زمینه مسائل اقتصادی و فنی مرتبط با توسعه بلندمدت ایران و ارزیابی پیامدهای احتمالی آنها در زمینه جهانی عمل میکند و ادعا دارد تنها هدف آن ارتقای همکاریهای علمی در زمینههای اقتصادی و فنی مرتبط با پایداری توسعه بلندمدت ایران از طریق استفاده از ظرفیتهای علمی پژوهشگران برجسته ایرانی خارج از کشور است. گزارش پویایی جمعیت ایران و فرصت پنجره جمعیتی در ارتباط با «ایران 2040 دانشگاه استنفورد» بهلحاظ اینکه درک صحیح از پویایی جمعیت ایران برای درک پتانسیل توسعه بلندمدت ایران از اهمیت بالایی برخوردار است، به بررسی و ارزیابی روندهای گذشته و پیشبینیهای آینده پویایی جمعیت ایران بههمراه سهم عوامل اصلی تعیینکننده آن (باروری، مرگومیر و مهاجرت) بر مبنای سرشماری سال 1395 میپردازد. یکی از نقدهای اصلی به گزارش این است که مبنای تمام تجزیه و تحلیلها و آیندهنگریهای انجامشده در ارتباط با روندهای گذشته و پیشبینیهای آینده پویایی جمعیت ایران، بههمراه سهم عوامل اصلی تعیینکننده آن (باروری، مرگومیر و مهاجرت) سرشماری سال 1395 و بهویژه پذیرش تثبیت باروری در سطح جایگزینی 2.1 فرزند برای هر زن است. گزارش بهنوعی اینگونه القا میکند که ما باید به فرصت پنجره جمعیتی و ایجاد اشتغال بپردازیم و کاری به نرخ باروری نداشته باشیم و تصمیم برای اجرای یک سیاست پروناتالیستی (سیاستهای افزایش جمعیت) را زودرس اعلام میکند.