برآورد اهمیت نسبی عوامل موثر بر استفاده از کلاه ایمنی با استفاده از روش بهترین-بدترین (مطالعه موردی: شهر یزد)

نویسندگان

1 استادیار، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه یزد، یزد، ایران

2 دانشجوی دکترا، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه یزد، یزد، ایران

3 دانشیار، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه یزد، یزد، ایران

doi
10.22034/tri.2025.498469.3312
چکیده

استفاده از موتورسیکلت به عنوان یکی از روش‌های متداول سفر، با وجود اینکه حداقل ایمنی را برای سرنشینان فراهم می‌آورد، در کشورهای در حال توسعه رواج  دارد. این موضوع به ویژه به دلیل مزایایی نظیر هزینه پایین‌تر مالکیت نسبت به خودرو و افزایش خدمات پیک موتوری در شهرهای بزرگ، در حال گسترش است. با این حال، تصادفات موتورسیکلت می‌تواند منجر به تلفات جانی و جراحت‌های جدی شود. تحقیقات نشان می‌دهد که بهترین راه برای حفاظت از راکبین موتورسیکلت، استفاده از کلاه ایمنی استاندارد است. عدم استفاده از کلاه ایمنی به عنوان یکی از چالش‌های اصلی در حوزه سلامت و حمل و نقل شناخته می‌شود. در این پژوهش، با کنکاشی در ادبیات موضوع و استفاده از نظرات خبرگان، فهرستی از مهمترین عوامل موثر بر عدم استفاده از کلاه ایمنی تهیه شد. در ادامه، با استفاده از روش بهترین-بدترین، عوامل مؤثر بر عدم  استفاده از کلاه ایمنی رتبه‌بندی شد. نتایج نشان داد که متغیرهای اجتماعی-اقتصادی همچون سن بر میزان اهمیت نسبی هر یک از عوامل موثر هستند. به طور کلی، گرما به عنوان مهم‌ترین عامل و خجالت‌زدگی به عنوان کم‌اهمیت‌ترین عامل در عدم استفاده از کلاه ایمنی شناسایی شد. همچنین، احساس عدم اعمال قوانین و مقررات توسط پلیس و به تبع آن رعایت‌نشدن قوانین از سوی موتورسواران به وضوح مشاهده گردید. در پژوهش حاضر، براساس نتایج حاصل‌شده، راهکارها و پیشنهادهایی در راستای ترویج استفاده از کلاه ایمنی پیشنهاد می‌شود.