چالش‌های اجتماعی و فرهنگی رحم جایگزین: تجربة مادرانِ جایگزین در شهر یزد

نویسندگان

1 دانشیار جمعیت‌شناسی، دانشکدة علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران .

2 دانشیار جمعیت‌شناسی، گروه مطالعات خانواده، مؤسسة تحقیقات جمعیت کشور، تهران، ایران.

3 دانشیار جامعه‌شناسی، دانشکدة علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

4 دانش‌آموختة کارشناسی ارشد مردم‌شناسی، دانشکدة علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

doi
10.22034/nipr.2022.338655.1157
چکیده

توسعة کاربرد فناوری‌های نوین کمک‌باروری، از قبیل مادرِ (رحم) جایگزین، به تحقق آرزوهای بسیاری از زوج‌های نابارور برای فرزنددار شدن کمک نموده است؛ اما درعینِ‌حال، ابعاد مسأله‌گونة متعددی نیز مطرح نموده است. هدف پژوهش حاضر، واکاوی برخی موانع و چالش‌هایی است که مادرانِ جایگزین تجربه می‌نمایند. روش مطالعه از نوع کیفی و انسان­شناسی پدیدارشناسانه است. مطالعة میدانی تحقیق در سال 1399، به کمک ابزار مشاهدة مشارکتی و مصاحبة عمیق، با 12 مادرِ جایگزین، طی بازة زمانی پنج ماهه، در پژوهشکدة علوم تولید مثل شهر یزد، انجام شد. تحلیل داده‌ها به روش تحلیل مضمون آترید استرلینگ انجام گرفت. یافته­ها در قالب 27 مفهوم، 9 خرده مضمون و چهار مضمون اصلی شامل کج‌فهمی اجتماعی، وابستگی عاطفی به جنین، عوارض بارداری و استتار اجتماعی بیان شده است. این مضامین بیان‌گر موانع و مشکلاتی است که مادرانِ جایگزین با آنها روبه‌رو هستند. فرهنگ‌سازی در این زمینه و توجه به نیازهای عاطفی و ارائة مشاورۀ روانی به مادرانِ جایگزین پیشنهاد می‌گردد.