تحلیل جامعه‌شناختی رابطة شاخص‌های اقتصادی-اجتماعی و نرخ زادووَلد در ایران در دورة 1398-1370

نویسندگان

1 استاد جامعه‌شناسی، گروه جامعه‌شناسی، دانشکدة علوم اجتماعی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران.

2 دانشجوی دورة دکتری جامعه‌شناسی، گروه جامعه‌شناسی، دانشکدة علوم اجتماعی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران.

3 استادیار جامعه‌شناسی، گروه جامعه‌شناسی، دانشکدة علوم اجتماعی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران.

doi
10.22034/nipr.2023.367328.1177
چکیده

در دهه‌های اخیر، نرخ زادووَلد در ایران با نوسانات زیادی همراه بوده است. اگرچه، این موضوع، به‌دلیل اهمیت آن، به‌طورِگسترده بررسی شده است، اما کمتر از چشم‌انداز کلان و طولانی‌مدت به آن پرداخته شده است. براین‌اساس، پژوهش حاضر تلاش نموده رابطة شاخص‌های اقتصادی-اجتماعی شامل سرانة تولید ناخالص داخلی، مشارکت زنان در نیروی کار، تورم، بیکاری و میزان باسوادی را با نرخ زادووَلد در دورة 1398-1370 مورد بررسی قرار دهد. این پژوهش  از نوع تحلیل ثانویة کمّی است که به روش سری زمانی انجام شده است. جهت بررسی رابطة کوتاه‌مدت و بلندمدت متغیرهای تحقیق، از الگوی خودرگرسیونی با وقفه‌های توزیعی(ARDL)  در نرم افزار مایکروفیت استفاده شده است. بر اساس یافته‌های تحقیق، با بهبود شاخص‌های مشارکت زنان در نیروی کار، و میزان باسوادی، نرخ زادووَلد کاهش یافته است. بین شاخص‌های تورم و بیکاری با زادووَلد رابطة مثبت و معنادار وجود دارد. همچنین بین سرانة تولید ناخالص داخلی با نرخ زادووَلد رابطة معناداری وجود ندارد. با استناد به یافته‌های تحقیق، نتیجه‌گیری می‌شود که نرخ زادووَلد در ایران، بیشتر، متأثر از شرایط کلان است تا شرایط خُرد.