بررسی روند گذار مرگ‌ومیر در ایران با استفاده از روش هموارساز اسپلاین

نویسندگان

1 دانشیار جمعیت‌شناسی، گروه جمعیت‌شناسی، دانشکدة علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 دانشجوی دورة دکتری جمعیت‌شناسی، گروه جمعیت‌شناسی، دانشکدة علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 دانشیار جمعیت‌شناسی، گروه جمعیت‌شناسی، دانشکدة علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

4 دانشیار جامعه‌شناسی، گروه تغذیه جامعه، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران.

doi
10.22034/jips.2022.324007.1148
چکیده

گذار مرگ‌ومیر، با بهبود در سلامت جمعیت و افزایش توانایی مقاومت در برابر بیماری‌ها، فاز آغازین گذار جمعیتی است. این مقاله، با استفاده از روش هموارساز اسپلاین، به بررسی روند گذار مرگ‌ومیر در ایران می‌پردازد. داده‌های تحقیق شامل امید زندگی‌های برآوردشده در مقاطع زمانی مختلف در کشور است. از تکنیک اسپلاین هموارکننده برای پیوند برآوردها و ترسیم روند تغییرات شاخص امید زندگی و سرعت تغییرات آن استفاده شد و محاسبات و نمودارها با بهره‌گیری از بستة اسپلاین در نرم‌افزار R انجام گرفت. نتایج نشان داد که مرگ‌ومیر ایران از اوایل قرن 14 هجری شمسی گذار خود را آغاز نموده و تا اواسط دهة 1360 با سرعت زیادی پیش رفته است. بعد از این دوره، تا اوایل قرن 15، این روند همچنان با سرعتی کُندشونده استمرار یافته است. یعنی درحالی‌که همچنان امید زندگی در حال افزایش است، اما شتاب افزایش کاهش یافته است. انتظار می‌رود این روند با سرعتی ثابت در قرن 15 هجری شمسی نیز تداوم یابد. به‌کارگیری روش اسپلاین این امکان را فراهم آورد تا به‌طورِدقیق‌تر و بر اساس آمار ناپارامتریک این روند مدل‌سازی گردد و حساسیت مدل به برآوردهای مختلف آشکار گردد.