تحلیل فضایی تأثیر مهاجرت داخلی بر تغییر ساختار سنی جمعیت در شهرستانهای ایران
نویسندگان
1 دانشجوی دوره دکتری جمعیتشناسی، گروه جمعیتشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 استادیار جمعیتشناسی، گروه جمعیتشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 دانشآموخته دکتری برنامهریزی فضایی و توسعه شهری، پژوهشگر دانشکده کامپیوتر و مرکز ملی دادهپردازی و هوش مصنوعی، کالج دوبلین، دانشگاه ملی ایرلند، ایرلند.
4 دانشیار جمعیتشناسی، گروه جمعیتشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران (نویسنده مسئول).
5 دانشیار جمعیتشناسی، گروه جمعیتشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران؛ پژوهشگر مؤسسه تحقیقات جمعیت کشور، تهران، ایران.
doi
10.22034/jips.2021.136765.2541چکیده
درحالحاضر، مهاجرت داخلی، بهعنوان عامل اصلی تغییر جمعیت، در بسیاری از کشورها جایگزین باروری و مرگومیر شده است و اصلیترین روند شکلگیری الگوهای سکونت انسانی در داخل و بین کشورها است. بهعلاوه مهاجرت داخلی، به علت فرایند گزینشی بودن مهاجرت، منجر به بازتوزیع گروههای مختلف سنی میشود و ساختار سنی جمعیت را در مناطق مبدأ و مقصد تغییر میدهد. دراینراستا، این مقاله به بررسی تأثیر جریان مهاجرت داخلی بر تغییرات ساختار سنی جمعیت در شهرستانهای کشور با استفاده از تحلیل ثانویه دادههای سرشماری سالهای 1390 و 1395 میپردازد. نتایج بیانگر بیشترین تأثیر مهاجرت بر تغییرات ترکیب جمعیت در سنین جوانی (29-15 سال) است. نتایج آزمون مورانزآیِ دومتغیره نیز نشان داد همبستگی فضایی بین سطح توسعهیافتگی و تغییرات ساختار سنی، ناشی از مهاجرت، وجود دارد. در واقع، مهاجرت منجر به افزایش سهم جمعیت جوان در شهرستانهای بیشترتوسعهیافته، و کاهش آن در شهرستانهای کمترتوسعهیافته شده است. در نتیجه، جریان مهاجرت داخلی میتواند با تغییر در ترکیب جمعیت جوان، که محور و منبع توسعه است، منجر به افزایش نابرابریهای منطقهای در کشور شود.
