ظرفیت های محلی و ناکامی سیاست گذاری دولت محور:زمینه های بازتعریف حکمرانی مشارکتی آب در استان کردستان
نویسندگان
1 پژوهشگر پسادکتری دانشگاه کردستان، گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.
2 دانشیار جامعه شناسی، دانشگاه کردستان
doi
10.22054/qjsd.2025.86359.2685چکیده
هدف پژوهش حاضر، اتخاذ راهبردهای مشارکتمحور با تاکید بر ظرفیتهای جامعه محلی در سیاستگذاری مدیریت منابع آب در استان کردستان است. با توجه به بحران آب و پیامدهای آن در روستاهای شهرستانهای دهگلان و قروه استان کردستان و همچنین شکست رویکردهای مشارکتی از بالا به پایین و بهتبع، ناکارآمدی رویکردهای سازهمدار و دولتمحور حاکم بر سیاستگذاریها، بازتعریف و طرح دوباره سیاستگذاری مشارکتی در حوزه مدیریت منابع آب، دوچندان مهم و ضروری است. برای این منظور، مصاحبه نیمهساختیافته با ١٥ نفر از کشاورزان محلی و ٤ نفر از کارشناسان نهادهای مربوطه براساس روش تحلیل تماتیک کلارک و براون مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که شکست کنشهای جمعی و تشکلیابی و اثرات همافزایی منفی نهادها/ جامعه محلی شرایط آغازگر اتخاذ راهبردهای مشارکتمحور را فراهم آوردهاند. با توجه به ضعف آموزش، بهحاشیهرانی ظرفیتهای محلی و رویه سازمانی متمرکز و نابسندگی آن در مدیریت آب، فرایند همکاری نهادها و جامعه محلی باید براساس عدم تمرکز، آموزش و توانمندسازی جامعه محلی به پیش رود. افزایش توان بازدارندگی قوانین و سیاستهای تشویقی نیز جهت تسهیل این فرایند باید از سوی نهادها اتخاذ شود. در نهایت، با توجه به ضعف حکمرانی مشارکتی همافزا، راهبردهای مشارکتمحور، تشکیل کمیتههای محلی، توسعه فناوری دیجیتال و اطلاعرسانی عمومی، مشارکت گفتگوی و مشارکت مبتنی بر مشروعیت به عنوان رویکرد مشارکتمحور حدوسط مابین نهادهای متولی وکشاورزان را میتوان پیشنهاد نمود.