ظرفیت های محلی و ناکامی سیاست گذاری دولت محور:زمینه های بازتعریف حکمرانی مشارکتی آب در استان کردستان

نویسندگان

1 پژوهشگر پسادکتری دانشگاه کردستان، گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.

2 دانشیار جامعه شناسی، دانشگاه کردستان

doi
10.22054/qjsd.2025.86359.2685
چکیده

هدف پژوهش حاضر، اتخاذ راهبردهای مشارکت‎محور با تاکید بر ظرفیت‎های جامعه محلی در سیاستگذاری مدیریت منابع آب در استان کردستان است. با توجه به بحران آب و پیامدهای آن در روستاهای شهرستان‎های دهگلان و قروه استان کردستان و همچنین شکست رویکردهای مشارکتی از بالا به پایین و به‎تبع، ناکارآمدی رویکردهای سازه‎مدار و دولت‎محور حاکم بر سیاست‎گذاری‎‎ها، بازتعریف و طرح دوباره سیاست‎گذاری مشارکتی در حوزه مدیریت منابع آب، دوچندان مهم و ضروری است. برای این منظور، مصاحبه نیمه‎ساخت‎یافته با ١٥ نفر از کشاورزان محلی و ٤ نفر از کارشناسان نهادهای مربوطه براساس روش تحلیل تماتیک کلارک و براون مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که شکست کنش‎های جمعی و تشکل‎یابی و اثرات هم‎افزایی منفی نهادها/ جامعه محلی شرایط آغازگر اتخاذ راهبردهای مشارکت‎محور را فراهم آورده‎اند. با توجه به ضعف آموزش، به‎حاشیه‎رانی ظرفیت‎های محلی و رویه سازمانی متمرکز و نابسندگی آن در مدیریت آب، فرایند همکاری نهادها و جامعه محلی باید براساس عدم تمرکز، آموزش و توانمندسازی جامعه محلی به پیش رود. افزایش توان بازدارندگی قوانین و سیاست‌های تشویقی نیز جهت تسهیل این فرایند باید از سوی نهادها اتخاذ شود. در نهایت، با توجه به ضعف حکمرانی مشارکتی هم‎افزا، راهبردهای مشارکت‎محور، تشکیل کمیته‎های محلی، توسعه فناوری دیجیتال و اطلاع‎رسانی عمومی، مشارکت گفتگوی و مشارکت مبتنی بر مشروعیت به عنوان رویکرد مشارکت‎محور حدوسط مابین نهادهای متولی وکشاورزان را می‎توان پیشنهاد نمود.