چالش‌های درمان اجباری اعتیاد زنان و ارائه پیشنهادهای سیاستی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی گروه علوم اجتماعی دانشگاه شاهد تهران

2 مدیر گروه آسیب‌های اجتماعی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی

doi
10.22054/qjsd.2025.84634.2664
چکیده

مطالعۀ حاضر با هدف فهم چالش‌های درمان اجباری اعتیاد زنان و ارائه پیشنهادهای سیاستی انجام شده است.روش پژوهش،کیفی واطلاعات لازم از طریق تکنیک مشاهده ومصاحبه نیمه ساختاریافته گردآوری شده است.مشارکت‌کنندگان، 14 نفر از زنان سوء مصرف‌کننده مواد و 7 نفر از مطلعین کلیدی در حوزه مورد بررسی است.اطلاعات به دست آمده،از طریق روش تحلیل مضمون مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.حضور در میدان مورد مطالعه ومشاهده فضای درمان،دقت در ثبت و مستند سازی داده‌ها،توافق و همسانی در رمزگذاری مضامین پژوهش وارائه نقل قول از معیارهای مورد استفاده به منظور افزایش قابلیت اعتماد و باورپذیری یافته‌های پژوهش است.پس از تجزیه و تحلیل اطلاعات بر مبنای مفاهیم پایه و در بخش چالش‌های درمان اجباری اعتیاد، هشت مضمون اصلی شامل رویکرد قهری/ ضربتی به مسئله، مقاومت نسبت به درمان، احساسات و هیجانات بازدارنده، رویکرد تقلیلی به درمان، ضعف نظام مراقبتی/ حمایتی حین درمان، عادی سازی/ درونی سازی مسئله،نظام حمایتی شکننده و ضعف نظام ارزیابی و کنترل اثربخشی و بیست مضمون فرعی استخراج شد. بر این اساس،دو مضمون اصلی در ذیل پیشنهادهای سیاستی برای اصلاح و بهبود فرایند درمان اجباری اعتیاد شامل،مداخلات مراقبتی در حین درمان،مداخلات مراقبتی مبتنی بر جامعه و نظام تصمیم‌گیری ارائه گردید.یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که فرایند ساماندهی زنان در مراحل مختلف دستگیری،غربالگری، مراقبت در حین درمان و مراقبت پس از خروج با چالش‌های مختلفی مواجه است و نیاز به بازنگری و اصلاح جدی دارد.