موانع و چالش‌های تأمین نیروی انسانی داوطلب در سازمان‌های مردم‌نهاد

نویسندگان

1 گروه مدیریت، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران

2 گروه مدیریت، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران

3 استادیار مهندسی صنایع، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه خوارزمی

4 گروه مدیریت، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران

doi
10.22054/qjsd.2025.71715.2446
چکیده

با افزایش بحران‌های اقتصادی، سیاسی و اجتماعی در دهه‌های اخیر، سازمان‌های مردم‌نهاد (سمن‌ها) به‌عنوان نهادهای کلیدی در پاسخ به این چالش‌ها مطرح شده‌اند. مدیریت اثربخش این سازمان‌ها، به‌ویژه در جذب، هماهنگی و حفظ نیروی داوطلب، نقشی تعیین‌کننده در موفقیت آن‌ها دارد. داوطلبان، به‌عنوان ستون اصلی سمن‌ها، وظایف محوری را بر عهده دارند، اما ناهماهنگی در مدیریت گروه‌های بزرگ داوطلبانه و سوءمدیریت، اغلب به ریزش نیروی انسانی منجر می‌شود. این پژوهش با هدف شناسایی موانع و چالش‌های تأمین نیروی انسانی داوطلب در سمن‌ها انجام شد. با استفاده از روش تحلیل مضمون، داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساخت‌یافته با مدیران و دست‌اندرکاران ده سمن جمع‌آوری و کدگذاری شدند. یافته‌ها شامل 8 مضمون اصلی، 17 مضمون فرعی و 27 مفهوم اولیه است که چالش‌ها را در سه دسته فردی (مانند تضاد منافع داوطلب و سازمان، ویژگی‌های اخلاقی داوطلب، سختی کار داوطلبی)، سازمانی (نبود همکاری بین سمن‌ها، کمبود داوطلب مدیر، ضعف در شبکه‌سازی) و محیطی (محدودیت‌های بودجه، سیاست‌های کلی کشور، نبود متولی واحد) طبقه‌بندی می‌کند. نتایج این پژوهش، نگاشتی از جریان فرایندهای زنجیره تأمین انسانی ارائه می‌دهد که می‌تواند به بهبود مدیریت داوطلبان و کاهش اتلاف منابع کمک کند. این یافته‌ها همچنین راهنمایی برای سمن‌های نوپا فراهم می‌آورد تا با بازطراحی فرایندها، بهره‌وری نیروی انسانی را افزایش دهند.