خوانش مهاجران افغانستانی ساکن ایران از بازنمایی آن‏ها در تلویزیون ایران

نویسندگان

1 کارشناس ارشد ارتباطات اجتماعی، دانشگاه تهران.

2 استادیار ارتباطات اجتماعی، دانشگاه تهران (نویسندۀ مسئول).

doi
10.22034/jips.2021.251018.1080
چکیده

هدف از این پژوهش، مطالعۀ خوانش مخاطبان مهاجر افغانستانی ساکن ایران از برنامه‌های تلویزیون جمهوری اسلامی ایران دربارۀ افغانستان و مهاجران افغانستانی است. برای‌این‌منظور از رویکرد تحلیل دریافت بهره گرفته شده است. روش پژوهش، کیفی است و داده‌های تحقیق ضمن مصاحبه عمیق با 18 نفر از مهاجران افغانستانی گردآوری شده است. بر اساس تحلیل مصاحبه‌ها، مهاجران از نحوۀ بازنمایی تلویزیون ایران از آنها تا دهۀ 1390 رضایت نداشته‏اند. در خوانش مقاومتی مصاحبه‌شوندگان از برنامه‌های مذکور، افغانستان و مهاجران افغانستانی همچنان در اغلب برنامه‌های تلویزیونی، به‌ویژه در اخبار و سریال‌ها بازنمایی منفی می‌شوند که از نظر آنها بسیار ناخوشایند است. همچنین بر اساس خوانش مذاکره‌ای مصاحبه‏شوندگان، مهاجران افغانستانی در تلویزیون ایران تا پیش از دهۀ 1390، کژنمایی یا کم‌نمایی شده است، اما در دهۀ اخیر، به‌دلیل تمرکز تلویزیون ایران در دهۀ 1390 بر گردان فاطمیون متشکل از مهاجران افغانستانی و نیز افزایش مهاجرت قشر تحصیل‏کردۀ افغانستانی به اروپا، در کنار افزایش تنوع و تعداد رسانه‌ها به‌ویژه رسانه‌های اجتماعی، بازنمایی منفی صورت‌گرفته از آنها در تلویزیون ایران روند معکوسی یافته و تصویر افغانستانی‌ها بهبود یافته است. همچنین، یافته‌ها از عدم‌رضایت نسبی مهاجران افغانستانی از برخی برنامه‌های تلویزیون ایران در مورد افغانستان و مهاجران افغانستانی، به‌ویژه اخبار و سریال‌های تلویزیونی حکایت دارد.