جنسیت، گذران وقت و نقشهای خانوادگی: اهمیت منابع نسبی و دسترسی زمانی
نویسندگان
1 دانشیار جمعیتشناسی دانشگاه تهران
doi
10.22034/jips.2020.228595.1040چکیده
دگرگونی در ابعاد گوناگون خانواده در جریان تغییرات گسترده ساختاری و نگرشی در کشور، در ادبیات پژوهشی مستند شده است؛ اما تاکنون تفاوتهای جنسیتی در نقشهای خانوادگی در سطح ملی بررسی نشده است. این مقاله با استفاده از دادههای طرح گذران وقت 1394-1393 مناطق شهری کشور و با بهکارگیری رویکردهای منابع نسبی و دسترسی زمانی، تفاوتهای زنان و شوهران در مجموع مشارکت در فعالیتهای غیردستمزدی مربوط به خانوار را در مراحل مختلف زندگی خانوادگی به تصویر کشیده و آنها را تبیین میکند. یافتهها از یک الگوی واضح نانآوری مردان و خانهداری زنان حکایت دارند، هرچند زنان و شوهران مدت زمان مشابهی را به هریک از مجموعه فعالیتهای اجتماعی و فردی اختصاص میدهند. علاوه بر مدت زمان اختصاصیافته به فعالیتهای خانگی، الگو و شدت نوسانات آن در مسیر زندگی خانوادگی نیز بین زنان و شوهران متفاوت است. بهعلاوه، تجربه زنان بیش از شوهران با شاخصهای منابع نسبی و دسترسی زمانی قابل تبیین میباشد. وجود رابطه بین فعالیتهای خانگی و متغیر جنسیت پس از تعدیل سایر متغیرها از تسلط ارزشها و هنجارهای جنسیتی بر عوامل اجتماعی-اقتصادی و جمعیتشناختی مورد مطالعه حکایت دارد.