تدوین مدل توسعه شهری مبتنی بر حمل‌ونقل ریلی در شهر مشهد (نمونه موردی: خط 2 قطار شهری مشهد)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، دانشگاه آزاد اسلامی مشهد، پردیس بین‌الملل گلبهار، گلبهار، ایران

2 استادیار، گروه شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مشهد، مشهد، ایران

3 دانشیار، گروه شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مشهد، مشهد، ایران

4 دانشیار، گروه شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مشهد، مشهد، ایران

doi
10.22034/tri.2022.307248.2960
چکیده

در این تحقیق به تدوین مدل توسعه شهری مبتنی بر حمل‌ونقل ریلی در خط 2 قطار شهری مشهد پرداخته شده است. روش تحقیق از نظر هدف کاربردی و از لحاظ رویکرد، اکتشافی و تبیینی می‌باشد. برای انجام تحقیق از روش آمیخته در دو فاز کیفی و کمی بهره گرفته شد. در فاز اول، با استفاده از رویکرد استقرائی و استفاده از صیغه کیفی از طریق تحلیل محتوا و اجرای تئوری داده بنیاد اقدام به شناسایی 7 بعد و 21 مؤلفه مؤثر بر مدل شد. اطلاعات مورد نیاز در فاز کیفی از طریق مصاحبه با 12 نفر از کارشناسان و خبرگان شهرسازی و حمل‌ونقل که تعداد آنها به روش نمونه‌گیری گلوله برفی هدفمند تعیین گردید، جمع‌آوری شد. همچنین، در بخش کمی، داده‌های مورد نیاز از طریق توزیع پرسشنامه محقق‌ساخته در دو بخش شمالی و جنوبی مسیر مترو خط 2 و در بین شهروندانی که عمدتاً از مسیر مترو خط 2 شهر مشهد برای تردد استفاده می‌کنند به دست آمد که در نهایت، تعداد 80 پرسشنامه در بخش شمالی مسیر مترو خط 2 و تعداد 92 پرسشنامه در بخش جنوبی مسیر مترو خط 2 جمع‌آوری گردید. در ادامه جهت تبیین مدل طراحی‌شده، از تکنیک مدل‌سازی معادلات ساختاری از طریق نرم‌افزار SMART PLS استفاده شد. یافته های تحقیق نشان داد، در هر دو بخش جنوبی و شمالی و با اطمینان 95 درصد: حمل‌ونقل ریلی بر توسعه کریدوری، توسعه کریدوری بر استراتژی توسعه شهری، عوامل بیرونی بر استراتژی توسعه شهری و استراتژی توسعه شهری بر توسعه پایدار شهری مؤثر است. همچنین، در بخش جنوبی مسیر مترو خط 2 در سطح اطمینان 95 درصد عوامل درونی بر استراتژی توسعه شهری و زیرساخت‌ها بر استراتژی توسعه شهری مؤثر می‌باشد؛ اما، در بخش شمالی مسیر مترو خط 2 عوامل درونی و زیرساخت‌ها بر استراتژی توسعه شهری مؤثر نیست.