بررسی پتانسیل بیابان‌زایی از منظر زوال پوشش گیاهی (مطالعه موردی: حوضه رودشور قزوین)

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای آبخیزداری، دانشگاه یزد

2 مربی پژوهشی، بخش تحقیقات بیابان، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور

3 مسئول، مربی پژوهشی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان قزوین

4 دانشجوی دکترای سنجش از دور، دانشکده جغرافیا و علوم زمین دانشگاه گوتینگن آلمان

doi
10.22092/ijrdr.2013.2982
چکیده

پوشش گیاهی ­و تولید بیولوژیک یکی از عوامل مهم در تأمین نیازهای بشری ­و پایداری حیات و استقرار زیست­بوم­های موجودات زنده است و در صورت فقدان آن در اراضی طبیعی باعث متروکه و غیر­سکونی شدن عرصه خواهد شد. زوال پوشش گیاهی یکی از فرایند­های اصلی علل بیابان­زایی است. در این مقاله با استفاده از روش فائو و یونپ ارزیابی بیابان‌زایی از منظر زوال پوشش گیاهی در زیرحوضه­ی رود شور قزوین انجام گردید. بدین منظور ابتدا نقشه رقومی استعداد ذاتی آسیب­پذیری از میانگین هندسی سه شاخص رژیم رطوبتی، رژیم حرارتی و بافت و عمق خاک تهیه شد. برای تهیه نقشه رقومی نسبت گیاهان چند­ساله به یکساله، ابتدا نقشه تیپ­های گیاهی منطقه (31 تیپ همگن اصلی) تعیین و در هر تیپ 4 میکروپلات مستقر و درصد پوشش گیاهی و تولید برداشت شد. در نهایت از تلفیق نقشه‌های رقومی استعداد آسیب‌پذیری و نسبت گیاهان چند­ساله به یکساله، نقشه نهایی پتانسیل بیابان­زایی حاصل و طبقه­بندی شد. از کل سطح زیرحوضه که برابر2275000 هکتار است، اراضی کشاورزی و غیر­مرتعی با سطحی معادل 1034745 هکتار که 46 درصد زیرحوضه را دربرمی­گیرد، در طبقه­بندی ارزیابی قرار نگرفته و از بقیه آن، 31685 هکتار در کلاسه ناچیز، 1191394 هکتار در کلاسه متوسط و 17176 هکتار نیز در کلاسه شدید قرار گرفت.