اثر بازگشتی مستقیم انرژی در حمل‌ونقل عمومی جاده‌ای مسافر در ایران

نویسندگان

1 دانش‏ آموخته کارشناسی ارشد، گروه علوم اقتصادی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

2 دانشیار، گروه علوم اقتصادی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

3 دانشیار، گروه علوم اقتصادی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

doi
10.22034/tri.2024.65104
چکیده

افزایش کارایی یکی از جنبه‌های پیشرفت تکنولوژی و از ابزارهای اصلی برای کاهش مصرف انرژی و کاهش انتشار گاز کربن‌دی‌اکسیدی است. افزایش کارایی انرژی سبب کاهش قیمت انرژی وکاهش قیمت خدمات انرژی می‌شود و درنتیجه موجب افزایش تقاضای انرژی و خدمات انرژی شده و بنابراین ممکن است، مصرف انرژی افزایش ‌یابد. در ادبیات اقتصاد انرژی این افزایش مصرف انرژی را اثر بازگشتی می‌نامند. وجود این اثر باعث می‌شود اثربخشی سیاست کارایی تحت تأثیر قرار گیرد. در این پژوهش اثر بازگشتی مستقیم انرژی در حمل‌ونقل عمومی جاده‌ای مسافر در ایران در دوره زمانی ۹۳- ۷۹ با استفاده از کشش قیمتی تقاضا برای کار مفید و تخمین به روش داده‌های تابلویی موردبررسی قرارگرفته است. نتایج نشان داده که اثر بازگشتی کوتاه‌مدت ۵۸/۷-درصد و در بلندمدت ۸۹/۱۹-درصد بوده است. اثر بازگشتی منفی بیانگر آن است که در این دوره اثر صرفه‌جویی وجود داشته، اما این نتایج می‌تواند تحت تأثیر افزایش قیمت گازوئیل در سال 1390 قرار گرفته باشد. بنابراین در این پژوهش اثر بازگشتی در دو دوره ۸۹-۷۹ و ۹۳-۹۰ به طور جداگانه محاسبه‌شده است. در سال ۸۹-۷۹ اثر بازگشتی کوتاه‌مدت ۳۵/۲۸ درصد و بلندمدت ۵4/3۲ درصد بوده است و در دوره ۹۳-۹۰ با افزایش قیمت گازوئیل اثر بازگشتی کوتاه‌مدت ۲۷/۴۸- درصد و در بلندمدت ۱۷/۸۷- درصد بوده و بنابراین اثر صرفه‌جویی وجود داشته است.