مقایسۀ تطبیقی نظام تأمین اجتماعی کشورهای منتخب و ایران؛ درس‌آموزه‌هایی برای سیاست‌گذاری

نویسندگان

1 گروه پژوهشی عمومی بیمه، پژوهشکده بیمه، تهران، ایران.

2 گروه اقتصاد خرد و بخش عمومی، پژوهشکده اقتصاد، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران

doi
10.22054/qjsd.2024.75350.2516
چکیده

تشریح صحیح و دقیق نظام مستمری یک کشور و بررسی مقایسه‌ای آن با نظام‌های بازنشستگی جهان بخش‌های مهمی از تحلیل سیاستی و طراحی اصلاحات هستند. اگرچه کشورها به لحاظ اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی تفاوت‌های قابل‌توجهی با هم دارند و امکان پیشنهاد الگویی واحد برای نظام‌های بازنشستگی تمام کشورها وجود ندارد، از رهگذر مرور تجارب آزموده‌شدة کشورهای جهان می‌توان درس‌های عینی و عملی برای هر کشور استحصال کرد. در این راستا، در این مقاله با هدف استخراج توصیه‌های سیاستی برای ایران، تجربۀ شش کشور شامل کشورهای دارای مشابهت اقتصادی‌ با ایران (ترکیه، روسیه و هند)، و کشورهای دارای نظام‌های تأمین اجتماعی موفق (هلند، انگلیس و آلمان) بررسی شده است. بدین‌ منظور، بر اساس مهم‌ترین اسناد و اطلاعات منتشرشده، کشورهای منتخب در هفت محور کلیدی شامل متغیرهای اقتصادی و بازار کار، متغیرهای جمعیت‌شناختی، نظام حمایت اجتماعی، رتبۀ جهانی نظام بازنشستگی، ویژگی‌ها و پارامترهای برنامه‌های بیمۀ بازنشستگی عمومی، سخاوتمندی برنامه‌های بازنشستگی و اصلاحات در نظام بازنشستگی بررسی و مقایسه شدند. یافته‌های این پژوهش نشان داد که نظام بازنشستگی کشور از وضعیت مطلوب فاصلۀ قابل‌ توجهی دارد و ازاین‌رو نیازمند اصلاحات ضروری است. بر این اساس، در مقاله توصیه‌هایی در سه حوزۀ سیاست‌گذاری فضای کلان، نظام حمایت اجتماعی، و صندوق‌های بازنشستگی ارائه شده است.