عوامل مؤثر بر نابرابری توزیع درآمد در ایران با تأکید بر نقش مهاجرت و شهرنشینی

نویسندگان

1 دانشجوی دوره دکتری اقتصاد پولی، دانشگاه فردوسی مشهد.

2 دانشیار اقتصاد، دانشگاه فردوسی مشهد.

3 دانش‌آموخته دوره کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی سیستم‌های اقتصادی، دانشگاه صنعتی شاهرود.

doi
چکیده

هدف این مقاله، بررسی عوامل مؤثر بر نابرابری توزیع درآمد در ایران با تأکید بر نقش مهاجرت و شهرنشینی طی دوره 1395-1365 است. برای این منظور از داده‌های بانک اطلاعات سری زمانی (سرشماری‌های کشور، سایت شفافیت بین­المللی) و بانک جهانی استفاده شده است.  برای تحلیل موضوع­، از الگوی خود توضیح برداری، روش­ یوهانسن-جوسیلیوس و روش تصحیح خطا استفاده شد. بر اساس­ نتایج به‌دست­ آمده و هم‌راستا با مبانی نظری، اثرگذاری ضرایب متغیرها مورد انتظار بود و از نظر آماری نیز معنادار می­باشند. همچنین بر اساس ضریب جمله تصحیح خطا، نتایج حاکی از آن است که در هر دوره حدود 64/0 عدم تعادل کوتاه­مدت، برای رسیدن به تعادل بلندمدت، تعدیل می­شود و می‌توان بیان داشت که ­در بلندمدت­، یک درصد افزایش در متغیرهای تولید ناخالص داخلی و نرخ باسوادی، به­ترتیب باعث کاهش 78/0 و 87/1 درصدی در نابرابری توزیع درآمد می­شوند. از طرف دیگر، ­یک درصد افزایش در متغیرهای فساد، تورم، نرخ بیکاری، نرخ شهرنشینی و نرخ مهاجرت، به ترتیب باعث افزایش 03/2، 17/1، 53/1، 78/2 و 38/4 درصد در نابرابری توزیع درآمد می­شوند. از اینرو،­از بین ­انواع متغیرهای نامبرده، اثر نرخ مهاجرت بر نابرابری توزیع درآمد، در مقایسه با سایر متغیرها بیشتر است.