فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نوسانات در تقاضای سفر و عدم قطعیت در عرضه حمل‌ونقل سبب می‌شود زمان سفر ماهیتی غیرقطعی داشته باشد. عدم قطعیت (تغییرپذیری) در زمان سفر را می‌توان ناشی از سه مؤلفه اصلی، تغییرپذیری خودرو-به-خودرو، تغییرپذیری بازه زمانی-به-بازه زمانی و تغییرپذیری روز-به-روز برشمرد. در پژوهش‌های پیشین، روشی جهت برآورد سهم هریک از مؤلفه‌های اصلی در میزان تغییرپذیری زمان سفر ارائه نشده است. براین‌اساس، در این مطالعه تلاش می‌شود روشی برای تعیین سهم هر یک از مؤلفه‌های پیشگفته در تغییرپذیری کل زمان سفر با استفاده از تجزیه واریانس کل داده‌های زمان سفر به مؤلفه‌های اصلی ارائه ‌شود. برای بررسی کاربست‌پذیری روش پیشنهادی از داده‌های تاریخچه‌زمانی زمان سفر حاصل از سامانه موقعیت‌یاب اتوبوس‌های خط آزادی-ونک شرکت اتوبوس‌رانی تهران استفاده شده است. نتایج مطالعه حاضر نشان می‌دهد هر سه مؤلفه نقش بسزایی در تغییرپذیری کل زمان سفر دارند. بر اساس داده‌های زمان سفر استفاده‌شده در این مطالعه، سهم مؤلفه‌های تغییرپذیری خودرو-به-خودرو، بازه زمانی-به-بازه زمانی و روز-به-روز، به ترتیب برابر با 8/1،15/36 و 3/22 درصد و سهم سایر عوامل (اثر متقابل مؤلفه‌های بازه زمانی-به-بازه زمانی و روز-به-روز) برابر با 8/25 درصد است. با توجه به سهم قابل توجه هر یک از سه مؤلفه تغییرپذیری زمان سفر پیشنهاد می‌شود در تحلیل‌های مرتبط با قابلیت اطمینان زمان سفر، همواره نوع مؤلفه یا مؤلفه‌های مورد بررسی و چگونگی تجمیع داده‌ها ذکر شوند.