تحلیل مقطعی- سنی اثر الگوی مرگ زودرس بر درآمد از دست‌‌رفته صندوق تأمین اجتماعی

نویسندگان

1 استادیار جمعیت‌‌شناسی دانشگاه تهران (نویسنده مسئول)

2 دانش‌‌آموخته کارشناسی‌‌ارشد جمعیت‌‌شناسی دانشگاه تهران

doi
چکیده

مواجهه صندوق‌های بازنشستگی با عدم توازن دریافتی‌ها و پرداختی‌ها و نگرانی از ورشکستگی آن‌‌ها در دوره‌‌ای که «پنجره فرصت جمعیتی» یا «سود جمعیتی» نامیده می‌‌شود، یک تناقض تأمل‌‌برانگیز است. درحالی‌که حتی در شرایط ثبات جمعیتی، عوامل مختلفی می‌‌تواند بر دریافتی‌‌ها و/یا پرداختی‌‌ها و توازن آنها اثر بگذارد، انتساب همه مشکلات به تغییرات جمعیتی ناروا است. حق بیمه دریافتی به‌‌عنوان بخش مهمی (بیش از90 درصد) از دریافتی‌‌های صندوق تأمین اجتماعی، متأثر از سازوکارهای اقتصادی- بیمه‌‌ای و جمعیتی- اجتماعی است. هدف این مقاله، برآورد و تحلیل خسارت‌‌‌‌‌های مالی ناشی از مرگ بیمه‌شدگان در سنین فعالیت برای صندوق تأمین اجتماعی است. این برآورد و تحلیل با استفاده از داده‌‌های ثبتی مرگ، داده‌های سازمانی مستخرج از سازمان تأمین اجتماعی و سرشماری‌‌‌‌‌ سال‌های 1390و 1395، و به‌‌کارگیری جدول عمر چندکاهشی انجام می‌‌شود. نتایج نشان می‌‌دهد که چهار علت اصلی مرگ (بیماری‌‌های قلبی-عروقی، سرطان‌‌ها، غدد، تغذیه و متابولیک و حوادث غیرعمد) در مجموع، 375 هزار سال از عمر ایرانی‌‌های در سنین فعالیت می‌‌کاهد. حدود دوسوم از این سال‌‌های از دست‌رفته، فقط در اثر مرگ زودرس ناشی از بیماری‌‌های قلبی-عروقی و حوادث غیرعمد رخ می‌‌دهد. این تعداد سال‌‌های عمر از دست رفته، در سال 1394، برای بیمه‌‌شدگان 64-15 ساله، مجموعاً حدود 3306 میلیارد ریال به صندوق تأمین اجتماعی خسارت وارد کرده است.