مدل مفهومی کنترل انحصارطلبی در کارگزاران نظام اسلامی به روش تحلیل مضمون
نویسندگان
1 دانشیار، گروه معارف اسلامی، دانشکدۀ الهیات و علوم اسلامی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
2 دانشیار گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات و علوم اسلامی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
3 استادیار، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
doi
10.47176/cir.2502.1212چکیده
انحصارطلبی کارگزاران، آسیب جدی نظامهای سیاسی و سازمانهای اداری محسوب میشود و پیامدهای ناگوار این آسیب در نظام اسلامی که آرمانش بسط عدالت است به مراتب بیشتر از دیگر نظامهاست. پژوهش حاضر در صدد پاسخ به سؤال از تدابیر اندیشۀ اسلامی برای کنترل انحصارطلبی کارگزاران است؟ پژوهشگر با این پیشفرض که سیره سیاسی و رفتار مدیریتی زمامداران نظامهای اسلامی انحصارطلبی را ناهنجاری تلقی میکند و دارای راهکارهای ارزشمندی برای کنترل آن است؛ تلاش میکند با بهرهگیری از روش تحلیل مضمون، منابع مرتبط را کاوش کرده و مدل مفهومی جامعی درباره انحصارطلبی کارگزاران و راهکارهای مقابله با آن ارائه دهد. پس از تحلیل دادههای حاصل از منابع مورد نظر، 143 مضمون پایه، 24 مضمون سازماندهنده و 6 مضمون فراگیر به دست آمد و بر اساس آنها مدل مورد نظر طراحی شد. این مدل ضمن ارج نهادن به روابط عاطفی و فردی بر تضاد انحصارطلبی با مبانی اعتقادی تصریح کرده و بر لزوم مدیریت عواطف کارگزاران در محیط اداری تأکید میکند و با این استدلال که انحصارگرایی، نظام سیاسی را به انحطاط میکشاند به مؤلفه-هایی که پیوند سرنوشت نظام اسلامی با موقعیت نزدیکان کارگزاران را تداعی میکنند اشاره کرده و انتظار رفتارهای ایثارگرانه از کارگزاران و نزدیکان آنها برای نظام اسلامی را تقویت میکند، همچنین با توجه به حساسیت های اجتماعی که به کارگزاران و نزدیکانشان وجود دارد و ممکن است قریانی توطئهها نیز شوند پیشنهاد میدهد قوانین مخصوص حمایت از کارگزار و نزدیکانش در صورت بیگناهی و قوانین بازدارنده و حاوی مجازاتهای سنگینتر مخصوص مقابله با تخلف نزدیکان کارگزاران تدوین و اجرایی شوند.