تبیین پیشفرضهای توحیدی در تولید علم دینی
نویسندگان
1 دکتری تخصصی قرآن و علوم، گرایش مدیریت، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران
doi
10.47176/cir.2504.1240چکیده
پیشفرضها، بخشهای نامرئی و ناپیدای علم است که در شکلگیری محتوای علم و رشد رشته علمی مؤثر است و گزارههای علمی بر اساس آن ساخته میشود. یک محقق در وادی پژوهش با علل غیرپژوهشی اما کاملاً موثر بر پژوهش مواجه خواهد شد که معمولا به آنها توجه کافی نمیشود. از جمله آن عوامل، پیشفرضهایی است که ناشی از محیطها و جهانبینیهای متفاوت است. پیشفرضها در حکمرانی علم دینی بسیار تعیین کننده است. هدف این تحقیق آن است که با استفاده از روش اجتهادی (تحلیلی استنباطی)، تحلیلی از اثر پیشفرضهای توحیدی بر تاسیس دانش بومی ارائه نماید. این تحقیق برای جمعآوری اطلاعات از روش اسنادی بهره برده است. در این پژوهش، پیشفرضهای غیرتوحیدی و توحیدی در موارد مختلف مورد بررسی و تبیین قرار گرفته، سپس نقش آن در تحول علوم مورد تجزیهوتحلیل قرار گرفته است. رهآوردهای پژوهش نشان میدهد که عرصههایی مانند خاصیت اشیا (خاصیت ذاتی اشیا یا ضرورت نداشتن و خاصیت امکانی و فاعلیت خدا)، جایگاه و ارزش انسان (انسان، حیوان باهوش یا مقام خلیفه اللهی انسان)، خدا محوری یا انسان محوری (اومانیسم و فرزندانش: لیبرالیسم، سکولاریسم یا عبودیت و بندگی)، بحث آفرینش یا پیدایش (تصادفی بودن پدیده ها یا خالق داشتن عالم و هدفمند بودن نظم عالم)، خود تدبیری یا خدا تدبیری جهان هستی (ماشینیسم و رها بودن و خودکار بودن هستی یا ربوبیت عالم) و... از عرصههایی است که میبایست در آن پیشفرضهای غیرتوحیدی و توحیدی مطالعه و بررسی شود.