از عزاداری تا تمدنسازی: مدلسازی مفهومی تحول هیأتهای جوانمدار برای تحقق تمدن نوین اسلامی
نویسندگان
1 دکتری تخصصی، دانشگاه عالی دفاع ملی. تهران. ایران
2 دکتری مدیریت راهبردی فرهنگی، دانشکده مدیریت راهبردی، دانشگاه عالی دفاع ملی. تهران. ایران.
doi
10.47176/cir.2504.1233چکیده
این پژوهش، ارائه مدلسازی مفهومی برای تحول هیأتهاجوانمدار بهعنوان کانونهای تمدنسازی در راستای تحقق تمدن نوین اسلامی با تأکید بر نقش معمارانه جوانان در جامعه ایران است. با بهرهگیری از روش نظریه دادهبنیاد و الگوی سازهمند اشتروس و کوربین، دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته با 25 مشارکتکننده (10 روحانی، 8 جوان هیأتی پیشرو، و 7 کارشناس حوزوی و جامعهشناس) جمعآوری و در سه مرحله کدگذاری باز، محوری، و انتخابی تحلیل شدند. یافتهها شش مقوله را شناسایی کرد: 1) هیأت تراز انقلاب اسلامی، 2) نیاز به تمدنسازی خودبنیاد، 3) زمینههای اجتماعی ایران، 4) چالشهای ساختاری، 5) راهبردهای تحولآفرین، و 6) دستاوردهای تمدنی. تحلیل روابط بین مقولهها نشان داد که هیأتهای تراز، در تعاملی دیالکتیکی با جامعه، از نیازهای زمانه تأثیر پذیرفته و بر آن تأثیر میگذارند. مدلسازی مفهومی سهسطحی پیشنهاد شد: سطح خرد (آزمایشگاههای نوآوری دینی با محوریت جوانان)، سطح میانی (شبکههای مسئلهمحور محلی)، و سطح کلان (دیپلماسی تمدنی). این مدل، با الهام از جامعیت دین شهید مطهری، و دادههای میدانی، نشان میدهد که هیأتها با گذار از مناسک سنتی به نقشهای مسئلهمحور، به زیستبومهای پویای «تمدن اشک و اندیشه» تبدیل میشوند. این تحول، جوانان را از حاشیهنشینان مناسکی به معماران تمدن نوین اسلامی بدل کرده و الگویی خودبنیاد ارائه میدهد تجربه هیأتهای پیشرو مانند جوادالائمه تهران و زینبیه اهواز این امکان را تأیید میکند.