بررسی سبک شناسی لایه آوایی اشعار خلیل حاوی

نویسندگان

1 دانشگاه حکیم سبزواری

2 دانشگاه حکیم سبزواری

3 دانشگاه حکیم سبزواری

4 دانشگاه حکیم سبزواری

doi
چکیده

سبک­شناسی لایه­ای یکی از روش­های ارزشیابی مدرن آثار ادبی است که به‌واسطه آن می­توان متون ادبی اعم از شعر و نثر را با دقت و ظرافتی افزون­تر مورد بررسی قرار داد. این سبک­شناسی علاوه بر توجه به مباحث کلاسیک و سنتی، بررسی متون را در حوزه پنج لایه «آوایی، واژگانی، نحوی، بلاغی و ایدئولوژیک» به عهده دارد. در این میان لایه آوایی نسبت به دیگر لایه­ها به احساسات و عواطف شاعر نزدیک­تر بوده و می­تواند گویای حال روحیات وی باشد. خلیل حاوی از شاعران معاصر لبنانی می­باشد که اشعارش به دلیل پیچیدگی­های فراوان، کمتر موشکافی گشته است؛ بنابراین بررسی اشعار حاوی از منظر لایه آوایی می­تواند گزینه مناسبی برای بازگشایی گره­های روح خسته و غمگینش بوده و نشانگر افکار، اندیشه­ها و مقاصد فکری او باشد. با توجه به برخی از یافته­های این پژوهش می­توان بیان داشت که حاوی در موسیقی بیرونی شعرش تنها از وزن­هایی بهره جسته که مناسب حال او باشد و یا از استواری و خوش­آوایی خاصی برخوردار باشد؛ بنابراین بحر رمل را برای بیان آلام درونی، بحر رجز را برای مستحکم و خوش­آوا نمودن اشعار، در مواردی اندک­تر بحر کامل را برای بیان خشم­هایش به کار برده و از بحر وافر که مختص فخر بوده و بحر سریع نیز از مضطرب­ترین و بی­ارزش­ترین وزن­ها در نزد شاعران است، کمترین بهره را داشته است. در موسیقی کناری نیز از قافیه مترادف که بیانگر غم و اندوه است، بیشترین کاربرد را برای احساساتش داشته، قافیه­های متواتر و متدارک نیز به دلیل زیبایی، قدرت و آهنگین بودنشان بعد از مترادف، کاربرد زیادی داشته­اند و قافیه­های متراکب و متکاوس به دلیل تقیید در حرکت­های آوایی و عارض نمودن سنگینی بر گوش، هیچ جایگاهی در بین اشعار ندارند.