فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

عدالت اجتماعی در کاربری اراضی، یکی از ارکان اساسی توسعه پایدار روستایی و مدیریت بهینه زمین به‌عنوان یک ثروت عمومی محسوب می‌شود. در بیانیۀ گام دوم انقلاب اسلامی، عدالت یکی از اصول بنیادین برای دستیابی به پیشرفت و توسعه پایدار معرفی شده است. در این‌راستا، تأمین عدالت در توزیع منابع و کاربری‌های اراضی، نقش کلیدی در تقویت عدالت فضایی، بهبود کیفیت زندگی و توسعه متوازن مناطق روستایی دارد. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی وضعیت عدالت اجتماعی در کاربری اراضی روستایی استان تهران و تبیین راهبردهای اجرایی در چارچوب بیانیۀ گام دوم انقلاب اسلامی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که عدم تعادل در توزیع کاربری‌های اساسی، موجب کاهش سطح بهره‌مندی ساکنان روستایی از زیرساخت‌های ضروری شده است. تحلیل داده‌ها با استفاده از مدل ویکور نشان داد که بخش قابل‌توجهی از روستاهای مورد مطالعه، در وضعیت نامطلوبی از نظر عدالت اجتماعی قرار دارند. هم‌چنین تحلیل‌ها نشان می‌دهد که در طرح‌های هادی، نگاه کالبدی‌محور باعث شده جنبه‌های اجتماعی و عدالت‌محور در حاشیه قرار گیرد و این مسئله بر نابرابری‌های فضایی تأثیرگذار بوده است. براین‌اساس، ضرورت بازنگری در سیاست‌های تخصیص زمین و منابع روستایی برمبنای عدالت اجتماعی و در راستای توصیه‌های بیانیۀ گام دوم انقلاب، بیش از پیش احساس می‌شود. در این‌راستا، پیشنهاد می‌شود رویکردهای عدالت‌محور در برنامه‌ریزی فضایی روستایی تقویت شده و سیاست‌های اجرایی به‌گونه‌ای تدوین شوند که موجب ارتقای بهره‌وری زمین و کاهش نابرابری‌های فضایی در مناطق روستایی گردد.