فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

توسعه شبکه معابر شهری معمولا بر اساس تقاضای سفر در شرایط عادی (با توجه ویژه به ساعات اوج) انجام می‌شود. در شرایط بروز بحران در مقیاس‌های وسیع در محدوده شهرها، الگوی تقاضا نسبت به حالت عادی تغییر زیادی می‌کند و امکان حذف بخشی از شبکه وجود دارد. برای همین معابر پرتردد و بحرانی لزوما همان معابر پرتردد روزهای عادی نیستند. میزان اهمیت معابر در شرایط خاص (مانند تخلیه اضطراری) باید در اولویت‌بندی توسعه معابر شهری مورد توجه قرار گیرد. این موضوع در ادبیات متداول برنامه‌ریزی حمل‌ونقل کمتر مورد توجه قرار گرفته است. لذا در مقاله حاضر، روشی برای تشخیص معابر پراهمیت در شرایط تخلیه اضطراری و میزان انطباق درجه اهمیت معابر در شرایط عادی و بحرانی ارائه شده است. ادبیات موضوع تخلیه‌ی اضطراری عموما از روش‌های متعارف برنامه‌ریزی حمل‌ونقل و تحلیل تقاضا استفاده کرده‌اند و بهره‌گیری از ویژگی‌های ساختاری شبکه‌ی شهری در کارآمد کردن فرآیند تخلیه کمتر مورد توجه قرار گرفته است. بهمین دلیل، در این مقاله، اهمیت معابر بر حسب جریان و ازدحام ترافیکی و نیز شاخص‌های مرکزیت (برگرفته از نظریه گراف) مورد توجه قرار گرفت. راهکارهای تعریض معابر بحرانی، احداث معابر جدید، یک‌طرفه‌سازی در زمان تخلیه، گام‌بندی زمانی تقاضا و همچنین تلفیق راهکارها برای یک تخلیه اضطراری شهری تحلیل شده است. مقاصد تخلیه با فرض تمایل شهروندان برای انتخاب مقصد بر اساس دوری از راستای انتشار تهدید تعیین شدند. مسیریابی با استفاده از روش بهینگی استفاده‌کنندگان انجام شد.. موردپژوهی برای شهر بوشهر در حالت وقوع دو تهدید نشت مواد رادیواکتیو از نیروگاه هسته‌ای (منبع نقطه‌ای با انتشار شعاعی) و سونامی (منبع خطی با انتشار جبهه‌ای) انجام شد. نتایج نشان می‌دهد معابر بحرانی شبکه براساس حجم تردد و مرکزیت میانگی قابل تشخیص هستند. در نتیجه اهمیت تحلیل ساختار شبکه معابر در مورد مطالعه‌ی این مقاله تائید می‌شود.