فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از ویژگی‌های سروده‌های شفاهی اقوام آریایی- هندواروپایی، کاربرد صفت‌های هنری در آثار حماسی و دینی آن هاست. با پژوهش در سنت‌های زندۀ نقالی یوگسلاوی و تطبیق نتایج به دست آمده با ویژگی‌های ایلیاد و ادیسه، پژوهشگران به این نتیجه رسیدند که این صفت‌ها همراه با نام شخصیت‌ها، فرمول‌هایی را شکل می‌دهند که هومر آن ها را از سنت شعری پیش از خود فرا گرفته بود و برای پر کردن وزن اشعار از آن ها استفاده می‌کرد. در یشت‌های اوستا نیز کاربرد فرمول اسم-صفت هنری، نشان از استفاده از این تکنیک در سروده‌های ایران باستان دارد؛ سروده‌هایی که پس از نگارش شیوه‌های ادبیِ سنتِ شفاهی، به همان شکل در آن ها حفظ شده است. با دقت در شاهنامۀ فردوسی، فرمول‌های اسم-صفت هنری را به وضوح می‌بینیم و با توجه به شواهدی می‌توان گفت این فرمول‌ها زادۀ ذهن خلاق فردوسی نبوده‌اند بلکه به احتمال فراوان از منبع فردوسی یعنی شاهنامۀ ابومنصوری که ترجمۀ خداینامۀ پهلوی بوده، اخذ شده‌اند. از این رهگذر می‌توان نتیجه گرفت که خداینامۀ پهلوی احتمالاً بر اساس سروده‌های شفاهی تحریر شده بوده و این قابلیت را داشته که داستان‌های مختلف آن پس از نگارش در مجالس گوناگون توسط خنیاگران و قوّالان خوانده شود.