بررسی رابطه خصوصیات خاکی مؤثر بر تیپهای رویشی (مطالعه موردی: مرتع دجینگ خاش- تفتان بلوچستان)

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای بیابان‌زدایی، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران

2 مربی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه زابل،

3 کارشناسی ارشد مرتع‌داری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان و عضو باشگاه پژوهشگران جوان دانشگاه آزاد اسلامی واحد یاسوج

4 کارشناسی ارشد بیان‌زدایی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران

doi
10.22092/ijrdr.2012.103070
چکیده

یکی از عوامل مؤثر در پراکنش پوشش گیاهی بخصوص در مناطق خشک و نیمه­خشک، خصوصیات خاک می­باشد. به‌طور‌ی­که تأثیر عوامل زمین­شناسی، توپوگرافی و اقلیمی در خصوصیات خاک پدیدار می­گردد. در این تحقیق خصوصیات خاک تیپ­های رویشی مرتع دجینگ خاش، در حاشیه جنوبی تفتان بررسی گردید. نمونه­برداری از خاک و پوشش گیاهی در مناطق معرف هر رویشگاه به روش تصادفی- سیستماتیک انجام شد. اندازه پلات­ها از روش سطح حداقل تعیین گردید. همچنین تعداد و اندازه ترانسکت جهت نمونه­برداری با توجه به نوع گونه­ها و تغییرات پوشش گیاهی تعیین گردید. خصوصیات فیزیکی وشیمیایی خاک شامل بافت، اسیدیته، هدایت­الکتریکی، آهک و ماده آلی اندازه­گیری شد. پس از اندازه­گیری فاکتورهای خاک و گیاه، تجزیه و تحلیلهای آماری در مورد تیپ­ها، گونه­های گیاهی و فاکتورهای خاکی با نرم­­افزار Spss انجام گردید. درنهایت بهترین معادله و میزان همبستگی بین تیپ­های گیاهی با عاملهای خاکی مشخص گردید. نتایج بدست­آمده حکایت از آن دارد که درصد مواد آلی، درصد رس و پتاسیم قابل جذب از مهمترین عوامل مؤثر در پراکنش گونه­های شاخص مرتعی در منطقه مورد مطالعه می­باشد. به طور کلی گونه درمنه (Artemisia sieberi) با پتاسیم و رس، گونه Salsola nitraria با pH خاک و گونه چوبک (Acanthophyllum microcephalum) با نیتروژن کل در سطح 95% دارای ارتباط معناداری می­باشند. همچنین در پراکنش گونه Hammada Salicornia جز فسفر و EC، بقیه فاکتورها دارای نقش مؤثری در سطح معنی­داری 95%  می­باشند.