بررسی تغییرات پوشش گیاهی مراتع طبیعی منطقه نیمه‌استپی بیله‌وار خوی استان آذربایجان‌غربی

نویسندگان

1 مربی پژوهشی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان‌غربی

2 استادیار، بخش تحقیقات مرتع، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور

3 کارشناس پ‍ژوهشی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان‌غربی

doi
10.22092/ijrdr.2012.103071
چکیده

مطالعه تأثیر قرق در تغییرات پوشش گیاهی تحت شرایط چرا و عدم چرای دام در عرصه‌های مرتعی، در پروژه‌های احیاء و اصلاح مراتع از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این بررسی در منطقه نیمه­استپی بیله‌وار خوی، از سال 1376 تا 1384 انجام شد. هرساله پوشش گیاهی در داخل پلاتهای ثابت در طول ترانسکت، اندازه‌گیری گردید. نتایج نشان داد که در قرق بیله‌وار خوی، در طی 9 سال بررسی، کل پوشش تاجی در داخل قرق افزایش یافت و بیشترین افزایش در گندمیان دائمی (بیش از 5/3 برابر) و پهن‌برگان علفی دائمی (بیش از 5/2 برابر) مشاهده شد. در بیرون قرق پوشش کل تقریباً ثابت ماند و تغییرات در پوشش فرمهای رویشی به­مراتب کمتر بود. در داخل قرق گونه‌های مرغوب ظاهر شده و حدود 19 درصد ترکیب پوشش را به خود اختصاص دادند. به­طوری­که سهم گونه‌های زیاد شونده در ترکیب به بیش از دو برابر افزایش و گونه‌های نامرغوب به نصف کاهش یافت. در حالی­که در بیرون قرق گونه‌های مرغوب نایاب و سهم پوشش گونه‌های کلاس زیاد شونده 28% افزایش یافت. متوسط پوشش یکساله‌ها در دوره بررسی در داخل قرق بیشتر از بیرون و متوسط پوشش  فورب‌ها، در داخل و بیرون قرق بیشتر از یکساله‌های گندمی است. البته در قرق بیله­وار با 9 سال بررسی، همبستگی بین تغییرات بارندگی و پوشش تاجی در بیشتر گونه‌ها معنی­دار بود.