فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تحزب به‌عنوان یکی از عناصر کلیدی نظام‌های سیاسی، کارکردهای متفاوتی در چارچوب‌های فکری و ایدئولوژیک مختلف دارد. در اندیشه اسلامی، برخلاف مدل‌های متداول غربی که مبتنی بر رقابت برای کسب قدرت هستند، حزب نهادی برای سازماندهی، هدایت اجتماعی و تقویت همبستگی سیاسی و فرهنگی محسوب می‌شود. این پژوهش با بهره‌گیری از روش نظریه داده‌بنیاد و تحلیل کیفی بیانات آیت‌الله خامنه‌ای طی سال‌های ۱۳۵۸ تا ۱۴۰۳، به ارائه یک مدل مفهومی از تحزب مطلوب در گفتمان انقلاب اسلامی پرداخته است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که در نگاه ایشان، تحزب مطلوب بر چهار رکن اساسی استوار است: 1) انسجام و استقلال تشکیلاتی، ۲) فراتر بودن از رقابت‌های انتخاباتی و داشتن نقش آگاهی‌بخش، ۳) برخورداری از هویت ایدئولوژیک اسلامی و ۴) ایفای نقش تربیتی و معرفتی در جامعه. همچنین، این پژوهش تفاوت‌های بنیادین میان الگوی تحزب اسلامی و تحزب رایج در نظام‌های غربی را بررسی کرده و نشان داده است که احزاب در چارچوب انقلاب اسلامی، علاوه بر ایفای نقش سیاسی، باید به‌عنوان ابزار پیشبرد عدالت اجتماعی و بسترساز تمدن نوین اسلامی عمل کنند. نتایج تحقیق حاکی از آن است که به‌کارگیری این مدل مفهومی می‌تواند به اصلاح ساختارهای حزبی موجود در کشورهای اسلامی و تبیین چارچوبی بومی برای مشارکت سیاسی مبتنی بر ارزش‌های اسلامی کمک کند.