شاخص های مسجد هویت ساز با تکیه بر اندیشه های مقام معظّم رهبری

نویسندگان

1 پژوهشگر، دانشگاه جامع امام حسین علیه السلام، تهران، ایران

2 پژوهشگر، دانشگاه امام حسین علیه السلام، تهران، ایران

doi
10.28211685/CIR.2409.1161.4.13.3
چکیده

هویت به عنوان مجموعه‌ای از عقاید و باور ها که ایجاد علقه و وابستگی می کند؛ از منظر دیدگاه‌های مقام معظم رهبری در سه لایه هویت دینی، هویت ملی و هویت انقلابی تعریف می‌شود. مسجد به عنوان پایگاه اصلی جوانان و نوجوانان محلّه برای این که بتواند هویت سازی کند؛ باید در دو بعد سخت افزاری و نرم افزاری نمایشگر این هویت های سه گانه باشد. از این منظر مرکزیت و محوریت فیزیکی مساجد در محلّات از یک طرف و میزان نقش آفرینی آن در تعظیم شعائر دینی، تحکیم ارتباطات محلّی، تقویت مشارکت های محلّی، محوریت در خدمات دهی و محوریت در مطالبه گری و امور سیاسی احیاگر حلقه مفقوده هویت بخشی مساجد امروزی خواهد بود. عناصر اصلی سازنده هویت در مساجد ائمه جماعات به عنوان رکن اصلی مسجد، مردم و تشکّل های فرهنگی هستند. مساجد می‌توانند با نقش دهی و مسئولیت سپاری به نوجوانان در محلّ میان آن‌ها و مسجد ایجاد علقه کنند تا هویت دینی، ملی و انقلابی آن‌ها در پرتو هویت مسجدی و محلّی آن‌ها شکل بگیرد. بنابراین مسجد زمانی می‌تواند هویت ساز باشد که بتواند انسجام اجتماعی و مشارکت را در محله بالا ببرد. از طرفی بسیج و دیگر تشکّل های فرهنگی می‌توانند با ورود به مساجد به عنوان حلقه میانی رابطه بین نوجوان و جوان و مسجد را بیش از پیش تقویت بخشند.مقاله پیش رو با روش تحلیل مضمون به بررسی سخنان مقام معظم رهبری با کلید واژه‌های مسجد و هویت پرداخته است که پس از اشباع نظری و با حذف موارد تکراری، مجموعاً 32 سخنرانی و پیام انتخاب و پس از کد گذاری، از میان آن‌ها 106 مقوله و 10 مضمون فرعی و 6 مضمون اصلی مستخرج گردید.