رهیافتی بر جایگاه طراحی معماری و شهرسازی در فرایند سیاستگذاری شهری در ایران؛ ارائه مدلی نظری
نویسندگان
1 دکتری تخصصی، گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه خاتم، تهران، ایران
2 استادیار، مرکز شهر اسلامی ایرانی، پژوهشکده مطالعات تمدنی صدر، دانشگاه امام حسین (ع)، تهران ایران.
doi
10.28211685/CIR.2410.1182.3.12.3چکیده
شهر محصول دوگانه طراحی-سیاست و یا محصول-فرایند است. سیاستگذاری عرصه مدیریتی شهر و طراحیهای خرد و کلان، جولانگاه ایدهپردازی و آفرینش وضعیتهایی جدید است. هدف از هر دو سویه، ارتقا کیفیت زیست جامعه در بستر شهری است. این کیفیت زیست مادامی میسر میگردد که هر دو حوزه به شکل پیوسته و متقابل عمل کرده و برهمکنشها آنها در قالب فضاها و شکل شهر مجسم گردد. مرور تجربیات گذشته در ایران بیانگر این مسئله است که اساسا طراحی مقوله منفک از فرایندهای سیاستگذاری شهری در ایران بوده و سیاستگذاری نیز با وجود تاکید بر ضرورت توجه به بعد طراحانه و کیفی شهر، اما در عمل نتوانسته مکانیزم ساختارمندی را در راستای همپیوندی با عمل طراحانه در مقیاس معماری و شهرسازی پایهگذاری کند. نظر به این طرح مسئله، پژوهش حاضر سعی دارد تا ضمن احصاء ادبیات تخصصی سیاستگذاری شهری در ایران، ساختار نظری در جهت تبیین جایگاه بعد طراحی (معماری و شهرسازی) را در فرایند سیاستگذاری شهری ارائه دهد. پژوهش ماهیتی کیفی داشته و از طریق روش توصیفی-تحلیلی با بررسی منابع کتابخانهای، اسنادی و تجربیات موجود ارائه مدلی نظری جایگاه طراحی معماری و شهرسازی در فرایند سیاستگذاری شهری است. یافتهها بیانگر این نکته است که اگر خروجی سیاستگذاری بهمثابه نمودی از فرایند تمدنی یک شهر، در قالب سیاستهای طراحی ارائه گردد، امکان مداخله طراحانه میسر بوده و با در نظر گرفتن عوامل، مولفهها و ویژگیهایی که در روند طراحی معماری و شهرسازی نقش دارند، سیاستها بدل به راهنماهای عملیاتی طراحی شود. این راهنماها در حکم حلقه واسط بین سیاست و طراحی عمل خواهند کرد و ابعاد مختلف آن در نظر گرفته میشود.