تعیین تولید علوفه قابل دسترس با در نظرگرفتن عوامل مؤثر با استفاده از RSو GIS

نویسندگان

1 استادیار، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشگاه شهرکرد

2 کارشناس ارشد پژوهشی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان

3 کارشناسی ارشد مرتع‌داری، دانشگاه شهرکرد

4 استادیار، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشگاه شهرکرد

doi
10.22092/ijrdr.2012.102260
چکیده

ارزیابی تولید علوفه یکی از مسائل مهم در تعیین ظرفیت چرای مراتع محسوب می­شود. شکی نیست که تمامی علوفه تولید شده در مراتع به طور یکسان قابل دسترس نمی­باشد و عوامل مختلفی میزان در دسترس بودن علوفه را تحت تأثیر قرار داده و آن را محدود می­نمایند. در این تحقیق، عوامل تأثیرگذار بر دسترسی به علوفه مورد بررسی قرار گرفت. پس از بررسی منابع متعدد، فاکتورهایی مانند فاصله از منابع آبی، تراکم گیاهان بوته­ای و درختچه­ای، شیب و کاربری اراضی از عمده­ترین عوامل کاهش‌دهنده دسترسی به منابع علوفه­ای تشخیص داده شد. تولید با استفاده از روش قطع و توزین و تراکم با استفاده از روش فاصله­ای اندازه­گیری گردید. به منظور بالابردن دقت داده­های حاصل از 18 شاخص گیاهی و نسبت باندی مختلف استفاده شد تا بهترین شاخص تعیین گردد. در ابتدا تولید به­عنوان متغیر مستقل (X) و شاخصهای گیاهی به­عنوان متغیر وابسته (Y) وارد نرم‌افزار آماری  SPSSگردیدند. سپس نقشه تولید براساس برازش بهترین مدل رگرسیونی ایجاد گردید. آنگاه با تعدیل همه عوامل محدودکننده در تولید براساس جدولهای مربوطه، نقشه تولید قابل دسترس ایجاد گردید. نتایج آماری نشان داد که تولید با در نظرگرفتن شیب، تراکم گیاهان بوته­ای و درختچه­ای و همچنین تولید با در نظرگرفتن کلیه عوامل محدود کننده قابلیت دسترسی، با تولید در حالت معمولی تفاوت معنی­داری (0.05p<) را داشته­اند، اما فاصله از منابع آبی‏ و دیگر کاربری‏ اراضی‏ تفاوت‏ معنی‏­داری‏ را با روش معمول اندازه­گیری تولید (حالتی که هیچ یک از عوامل مؤثر در نظر گرفته نشود) نشان ندادند.