برنامه ریزی مکانی انتخاب مسیر بهینه و ایمن دوچرخه در شهر مشهد با استفاده از تحلیل سلسله مراتبی (AHP)

نویسندگان

1 استادیار، گروه شهرسازی، دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع)، مشهد، ایران

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه شهرسازی، دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع)، مشهد، ایران

3 دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه شهرسازی، دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع)، مشهد، ایران.

doi
10.22034/tri.2023.320524.2992
چکیده

توسعه استفاده از وسایل نقلیه موتوری علی رغم کاهش چشمگیر زمان‌های سفر بخصوص در مسافت‌های طولانی، موجب هدر رفتن سوخت‌های غیرقابل‌بازگشت فسیلی، آلودگی‌های زیست‌محیطی و تحرک بدنی کمتر شده است. از طرفی این صرفه‌جویی در زمان ساعات اوج ترافیک خصوصاً در مسافت‌های سفر کوتاه حاصل نمی‌شود. یکی از راه‌های حل این مشکل بویژه در کلانشهرها که با چالشهای زیست محیطی بیشتری مواجهند، توسعه حمل‌ و نقل درون‌شهری برای مسافت‌های کوتاه توسط دوچرخه است. انتخاب مسیر بهینه ایمن دوچرخه در منطقه 10 شهرداری کلانشهر مشهد با توجه به نوساز بودن منطقه، بار ترافیکی بالا، و در عین حال برخورداری از ظرفیتهای توسعه حمل و نقل مبتنی بر دوچرخه، به عنوان هدف این پژوهش منظور شده است. روش پژوهش در این مقاله، توصیفی تحلیلی و مبتنی بر تکنیک تحلیل سلسله مراتبی (AHP) است. روش جمع‌آوری اطلاعات اسنادی و میدانی است. تحلیل چند معیاره شاخص ها در این پژوهش توسط نرم‌افزار expert choice در لایه‌های نقشه‌های رقومی شده و در محیط GIS شبیه‌سازی ‌شده است. ورودی این مدل اطلاعات و مستندات بررسی‌شده محیط موردنظر خواهد بود و خروجی آن نقشه‌هایی است که پتانسیل معابر منطقه جهت استفاده به‌عنوان مسیر ایمن دوچرخه را نشان می‌دهد. یافته های این پژوهش نشان داد شاخص ایمنی تقاطع‌ها و نوع معابر با 27% دارای بیشترین ضریب تأثیر و شاخص فاصله تا ایستگاه‌های اتوبوس با ضریب تأثیری معادل 2% مشمول کمترین ضریب اهمیت شدند. از این رو می توان نتیجه گرفت خیابان شهید راستی و بلوار اندیشه بعد از چهارراه شاهد و بلوار شاهد به ترتیب دارای بیشترین پتانسیل برای مسیر ایمن دوچرخه می‌باشند.

کلیدواژه‌ها