تحلیل اثرات توسعه مبتنی بر حمل‌ونقل عمومی در سطح منطقه بر نظام اسکان و اشتغال در منطقه کلان‌شهری تهران

نویسندگان

1 استادیار، دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد، دانشکده معماری دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران

3 استادیار، دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه علم و صنعت تهران، تهران، ایران

doi
10.22034/tri.2022.328248.3012
چکیده

توسعه حمل‌ونقل محور در مقیاس منطقه‌ای، یکی از رویکردهای مدرن در برنامه‌ریزی توسعه مناطق مختلف جهان می‌باشد. این رویکرد در مقابله با افزایش وابستگی به اتومبیل‌های شخصی، افزایش آلایندگی‌های محیطی ، معضلات ترافیکی و همچنین وابستگی مناطق به شهر مادر در ارائه خدمات مطرح‌شده است و توسعه در اطراف ایستگاه‌های حمل‌ونقلی پاسخی در جهت بهبود شرایط موجود بوده است. این مدل توسعه در سطح منطقه ابتدا در پاسخ به ازهم‌گسیختگی شبکه‌های حمل‌ونقل و جریانات و پیوندهای عبور و مرور ارائه‌شده است و رفته‌رفته با برنامه‌ریزی منحصربه‌فرد برای ایستگاه‌های موجود در یک شبکه منطقه‌ای و ایجاد انسجام در شبکه‌های حمل‌ونقلی سعی در افزایش گرایش به سمت حمل‌ونقل عمومی و خودکفایی مناطق در جهت کاهش سفرهای غیرضروری به داخل مادر شهر را به دنبال دارد. در این پژوهش سعی شده است تا طی انجام یک تحقیق اکتشافی و از طریق مطالعه اسنادی و کتابخانه‌ای، ابتدا الزامات کلی توسعه مبتنی بر حمل‌ونقل عمومی به‌صورت عام معرفی گردد و بدین منظور از نمونه‌های موفق جهانی و نظریات کارشناسان استفاده و بهره‌برداری شده است. سپس از طریق تحلیل کیفی محتوای اطلاعات موجود با کمک نظر متخصصان و کارشناسان این حیطه امکان‌سنجی پیاده‌سازی این الزامات در بستر منطقه کلان‌شهری تهران موردبررسی قرار گیرد و چارچوبی از الزامات در دسته‌بندی‌های زیرساخت‌ها، قوانین و مقررات، جریانات و پیوندها و نظام سکونتگاهی ارائه شود. پس‌ازآن جهت سنجش اثرات الزامات معرفی‌شده بر روی مؤلفه‌های اسکان و اشتغال از طریق مدل‌های مفهومی ارائه‌شده توسط نظریه‌پردازان مختلف، مؤلفه‌های مؤثر بر اسکان و اشتغال شناسایی‌شده و در ادامه با استفاده از نرم‌افزار Maxqda اثرات الزامات توسعه مبتنی بر حمل‌ونقل عمومی بر روی نظام اسکان و اشتغال تحلیل و ارائه شد. در انتهای تحقیق مدل مفهومی به‌دست‌آمده از تحلیل‌های صورت گرفته در منطقه کلان‌شهری تهران موردسنجش قرارگرفته و این مدل مفهومی بر اساس شرایط خاص نمونه موردی تدقیق‌شده است.