بررسی آت اکولوژی گونه سبط ( Stipagrostis plumosa) در مراتع استان قم
نویسندگان
1 مربی پژوهشی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان قم
2 - استادیار، بخش تحقیقات مرتع، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور
3 مربی پژوهشی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان قم
doi
10.22092/ijrdr.2011.102114چکیده
حفظ، اصلاح و توسعه منابع طبیعی تجدیدشونده بخصوص پوشش گیاهی، مستلزم شناخت دقیق و جامع آن میباشد. برای دستیابی به بخشی از این اهداف، طرح ملی آتاکولوژی در سطح کشور بر روی گونههای مهم مرتعی اجرا گردید. در استان قم نیز بر روی گونه سبط (Stipagrostis plumosa)، مطالعات آتاکولوژی انجام شد. در این مطالعه مواردی نظیر رویشگاه گونه در سطح استان، مورفولوژی اندامهای هوایی و زیرزمینی، مراحل فنولوژی، گونههای همراه و نحوه تکثیر و استقرار، تعیین گردید. همچنین وضعیت خاکشناسی و زمینشناسی و وضعیت اقلیمی مناطق پراکنش گونه مورد مطالعه قرارگرفت. با توجه به گسترش وسیع گونه و تغییرات فاکتورهای اقلیمی و اکولوژیکی در سطح استان، سه سایت مطالعاتی در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد که این گونه در مناطق با خاک سیلتی ـ لومی، لومی ـ شنی و لومی ـ رسی و شنی میتواند بهعنوان گونه غالب مشاهده شده و با افزایش درصد رس خاک، از درصد تاج پوشش آن کاسته شده و در خاکهای کاملاً رسی مشاهده نمیگردد. همچنین این گونه تحمل بالایی نسبت به میزان شوری و آهک خاک داشته و دامنه هدایتالکتریکی 89/2-27/0 میلیموس بر سانتیمتر و میزان آهک 24-13 درصد را در خاک تحمل مینماید. اینگونه در سطح استان از ارتفاع 900 تا1650 متر از سطح دریا رویش دارد. ارتفاع آن بین 12 تا 35 سانتیمتر بوده و در مواردی نیز در شرایط مناسب به حدود 50 سانتیمتر میرسد. دارای ساقههای دستهای و ریشه افشان میباشد. نسبت طول ریشه به ساقه در مرحله گلدهی حدود 25/1 و نسبت وزن ریشه به ساقه حدود 47/0 میباشد. دوره فعالیت اصلی این گونه عموماً از اواسط بهمنماه شروع گردیده و تا اواخر تیرماه با بذردهی و پراکنش بذرها خاتمه مییابد. تکثیر گونه در مناطق مساعد توسط بذر انجام میشود و در مناطق دارای فشار چرای زیاد، به روش غیرجنسی صورت میگیرد. از مهمترین دلایل پراکنش وسیع این گونه در سطح استان، میتوان به مقاومت شدید این گونه نسبت به شرایط نامساعد محیطی و خشکی، تحمل بالا نسبت به شرایط مختلف خاک، مقاومت زیاد به شرایط بهرهبرداری و چرا و همچنین سیستم زادآوری مناسب آن اشاره نمود.