بررسی اثرهای تنش خشکی بر خصوصیات جوانه‌زنی و رشد گیاهچه در جمعیت‌‌های مختلف دو گونه Elymus hispidus و Elymus pertenuis

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد اصلاح نباتات، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بروجرد

2 دانشیار، گروه بانک ژن، مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور

3 مربی پژوهشی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس

doi
10.22092/ijrdr.2011.102137
چکیده

جنس Elymus از گرامینه‌­‌های مهم مرتعی در ایران می­باشد که در تولید علوفه و حفاظت از آب و خاک اهمیت زیادی دارد. به دلیل تولید بالا و قابلیت پذیرش عالی توسط دام، ارزش خاصی جهت چرای دام دارد. گونه­های مهم این جنس در مقابل خشکی واکنشهای مختلفی از خود نشان می­دهند. به­منظور بررسی اثر خشکی در مرحله جوانه­زنی گیاهچه در جمعیت­های مختلف دو گونه Elymus hispidus و Elymus pertenuis آزمایشی به صورت فاکتوریل بر پایه طرح کاملاً تصادفی با 3 تکرار در ژرمیناتور در شرایط استاندارد جوانه­زنی انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل 14 اکسشن از هر دو گونه و سطوح مختلف پتانسیل اسمزی ناشی از غلظت­های پلی­اتیلن­گلایکول 6000 در 4 سطح (0، 8/0- ، 9/0- و 1- مگاپاسکال) بودند. فاکتورهای مورد اندازه‌گیری درصد جوانه‌زنی، سرعت جوانه‌زنی، طول ریشه‌چه، طول ساقه‌چه، نسبت طول و وزن­تر ریشه­چه به ساقه‌چه، طول گیاهچه، شاخص بنیه بذر، وزن تر گیاهچه، وزن خشک گیاهچه و وزن خشک به تر گیاهچه بودند. نتایج نشان داد که تفاوت معنی­داری بین میانگین دو گونه بجز وزن تر گیاهچه مشاهده نشد، اما اختلاف بین تیمارهای خشکی، جمعیت‌ها و اثرهای متقابل جمعیت در خشکی برای کلیه صفات از لحاظ آماری معنی­دار بود. با افزایش تنش خشکی، میانگین کلیه صفات روند کاهشی نشان داد، در حالی­که با افزایش تنش نسبت طول ریشه­چه به ساقه­چه افزایش یافت. درصد کاهش طول ساقه­چه نسبت به ریشه‌چه در اثر تنش خشکی بیشتر بود که نشان­دهنده حساسیت بیشتر این صفت در مقابل تنش خشکی می­باشد. بنابراین جمعیت‌های یاسوج، اقلید و بروجن متعلق به گونه E.hispidus در بیشتر ویژگیها بیشترین مقاومت را از خود نشان دادند. به هر حال، نتایج تجزیه پروبیت برای تعیین پتانسیل اسمزی کشنده 50 درصد گیاهچه‌ها نشان داد که ‌‌پتانسیل ‌اسمزی بحرانی LD50 در گونه‌های E.hispidus و E.pertenuis به­ترتیب 72/0- و 81/0- مگاپاسگال بود.