تغییرات زندگی روزمره سالمندان در دوره پاندمی کوید-19؛ یک مطالعه کیفی

نویسندگان

1 دکتری جامعه شناسی دانشگاه تهران

2 استادیار جمعیت شناسی دانشگاه تهران

doi
10.22054/qjsd.2021.63123.2232
چکیده

در این پژوهش، تجربه زیسته سالمندان در مواجهه با پاندمی کووید-19 به عنوان یک تجربه اجتماعی و مخاطره­آمیز، مورد واکاوی قرار گرفت و مهم­ترین تغییرات زندگی روزمره سالمندان استخراج شد. روش این مطالعه مبتنی بر طرح پژوهش کیفی است. برای جمع­آوری داده­ها از مصاحبه­های نیمه­ساختاریافته با سالمندان (و یا فرزندان آن­ها) و برای تحلیل داده‌های کیفی از تکنیک تحلیل مضمون استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان می­دهد سالمندان در زندگی روزمره، تغییرات چندگانه­ای را تجربه کرده­اند. این تغییرات در قلمروهای اقتصاد، سلامت جسمی، سلامت روانی و مناسبات خانوادگی و اجتماعی بوده است. نتایج روایتگر آن است که مسائل سالمندان در دوره پاندمی کووید-19، فردی نیست بلکه خانوادگی و اجتماعی است. این موضوع به اهمیت خانواده و تعاملات بین­نسلی در زندگی روزمره سالمندان برمی­گردد. علاوه­بر­این، پیامدهای این دوره بر زندگی روزمره سالمندان فقط شامل تاثیرات مستقیم آن نیست بلکه پیامدهای غیرمستقیمی نیز داشته است. در این زمینه می­توان به پیامدهای اقتصادی کرونا بر زندگی شغلی فرزندان (عمدتاً جوانان) اشاره کرد که نه تنها به کاهش حمایت­گری از والدین سالمند منتهی شده بلکه اضطراب و نگرانی سالمندان را نیز به دنبال داشته است. همچنین می­توان به افت سرمایه سلامت سالمندان و مرگ­هایی اشاره داشت که ناشی از تاخیر در پیگیری وضعیت سلامت و درمان است. سالمندی، تجربه­ای اجتماعی و نابرابر است و انجام این دسته از مطالعات در راستای سیاست­گذاری اجتماعی سالمندی و خانواده بسیار سودمند است.