بررسی اثرهای سطوح مختلف شوری بر خصوصیات جوانه‌زنی بذر و رشد گیاهچه در دو گونه Agropyron desertorum و Agropyron elongatum

نویسندگان

1 کارشناس ارشد مرتع‌داری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران

2 دانشیار، گروه بانک ژن، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور

3 دانشیار دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران

4 دانشیار، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور

5 استاد دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران

doi
10.22092/ijrdr.2011.101993
چکیده

دو گونه Agropyron desertorumوAg.elongatum از لحاظ تولید علوفه سبز و خشک دارای ارزش فراوانی می­باشند. به‌دلیل تولید بالا و قابلیت پذیرش عالی توسط دام، ارزش خاصی برای اوایل فصل، جهت چرای دام دارند. بنابراین تحقیق حاضر برای بررسی اثر شوری در دو مرحله جوانه­زنی و رشد رویشی گیاهچه طی دو آزمایش در ژرمیناتور و گلخانه انجام گردید. از تیمارهای شاهد، 100، 200، 300 و400 میلی­مولار کلرید سدیم و کلسیم در قالب طرح کاملاً تصادفی با 4 تکرار استفاده شد. در شرایط ژرمیناتور درصد جوانه­زنی، سرعت جوانه­زنی و شاخص بنیه بذر محاسبه و طول ساقه و ریشه­چه و وزن خشک گیاهچه اندازه­گیری شد و در آزمایش گلخانه طول ساقه و ریشه، وزن خشک گیاهچه، نسبت وزن حشک به تر، سطح برگ و سطح ویژه برگ اندازه­گیری شد. نتایج هر دو آزمایش نشان داد که با افزیش شوری درصد جوانه­زنی، طول ساقه­چه، طول ریشه­چه، وزن خشک گیاهچه، سطح برگ و سطح ویژه برگ در هر دو گونه کاهش و نسبت وزن خشک به وزن تر افزایش پیدا کرد. در هر دو مرحله جوانه­زنی و رشد رویشی گونه Ag.elongatum نسبت به شوری مقاومتر از Ag.desertorum بود. البته تجزیه پروبیت برای تعیین غلظت شوری دز کشنده 50% و 90% گیاهچه­ها در هر دو گونه استفاده شد. بدین ترتیب نتایج تجزیه پروبیت نشان داد که غلظت نمک 154 و 474 میلی­مولار نمک کلرید سدیم و کلسیم باعث از بین رفتن50 درصد بذرهای زنده به­ترتیب در Ag.deserterumو Ag.elongatum می­شود. بطور کلی نتایج بدست­آمده از این آزمایش نشان داد که درجه مقاومت به شوری در گونه Ag.elongatum به­مراتب بیشتر است و در مقایسه با Ag.desertorum استفاده از این گونه در اصلاح و احیاء مراتع مناطق شور کشور ارجح­تر است. دو گونه Agropyron desertorumوAg.elongatum از لحاظ تولید علوفه سبز و خشک دارای ارزش فراوانی می­باشند. به‌دلیل تولید بالا و قابلیت پذیرش عالی توسط دام، ارزش خاصی برای اوایل فصل، جهت چرای دام دارند. بنابراین تحقیق حاضر برای بررسی اثر شوری در دو مرحله جوانه­زنی و رشد رویشی گیاهچه طی دو آزمایش در ژرمیناتور و گلخانه انجام گردید. از تیمارهای شاهد، 100، 200، 300 و400 میلی­مولار کلرید سدیم و کلسیم در قالب طرح کاملاً تصادفی با 4 تکرار استفاده شد. در شرایط ژرمیناتور درصد جوانه­زنی، سرعت جوانه­زنی و شاخص بنیه بذر محاسبه و طول ساقه و ریشه­چه و وزن خشک گیاهچه اندازه­گیری شد و در آزمایش گلخانه طول ساقه و ریشه، وزن خشک گیاهچه، نسبت وزن حشک به تر، سطح برگ و سطح ویژه برگ اندازه­گیری شد. نتایج هر دو آزمایش نشان داد که با افزیش شوری درصد جوانه­زنی، طول ساقه­چه، طول ریشه­چه، وزن خشک گیاهچه، سطح برگ و سطح ویژه برگ در هر دو گونه کاهش و نسبت وزن خشک به وزن تر افزایش پیدا کرد. در هر دو مرحله جوانه­زنی و رشد رویشی گونه Ag.elongatum نسبت به شوری مقاومتر از Ag.desertorum بود. البته تجزیه پروبیت برای تعیین غلظت شوری دز کشنده 50% و 90% گیاهچه­ها در هر دو گونه استفاده شد. بدین ترتیب نتایج تجزیه پروبیت نشان داد که غلظت نمک 154 و 474 میلی­مولار نمک کلرید سدیم و کلسیم باعث از بین رفتن50 درصد بذرهای زنده به­ترتیب در Ag.deserterumو Ag.elongatum می­شود. بطور کلی نتایج بدست­آمده از این آزمایش نشان داد که درجه مقاومت به شوری در گونه Ag.elongatum به­مراتب بیشتر است و در مقایسه با Ag.desertorum استفاده از این گونه در اصلاح و احیاء مراتع مناطق شور کشور ارجح­تر است. دو گونه Agropyron desertorumوAg.elongatum از لحاظ تولید علوفه سبز و خشک دارای ارزش فراوانی می­باشند. به‌دلیل تولید بالا و قابلیت پذیرش عالی توسط دام، ارزش خاصی برای اوایل فصل، جهت چرای دام دارند. بنابراین تحقیق حاضر برای بررسی اثر شوری در دو مرحله جوانه­زنی و رشد رویشی گیاهچه طی دو آزمایش در ژرمیناتور و گلخانه انجام گردید. از تیمارهای شاهد، 100، 200، 300 و400 میلی­مولار کلرید سدیم و کلسیم در قالب طرح کاملاً تصادفی با 4 تکرار استفاده شد. در شرایط ژرمیناتور درصد جوانه­زنی، سرعت جوانه­زنی و شاخص بنیه بذر محاسبه و طول ساقه و ریشه­چه و وزن خشک گیاهچه اندازه­گیری شد و در آزمایش گلخانه طول ساقه و ریشه، وزن خشک گیاهچه، نسبت وزن حشک به تر، سطح برگ و سطح ویژه برگ اندازه­گیری شد. نتایج هر دو آزمایش نشان داد که با افزیش شوری درصد جوانه­زنی، طول ساقه­چه، طول ریشه­چه، وزن خشک گیاهچه، سطح برگ و سطح ویژه برگ در هر دو گونه کاهش و نسبت وزن خشک به وزن تر افزایش پیدا کرد. در هر دو مرحله جوانه­زنی و رشد رویشی گونه Ag.elongatum نسبت به شوری مقاومتر از Ag.desertorum بود. البته تجزیه پروبیت برای تعیین غلظت شوری دز کشنده 50% و 90% گیاهچه­ها در هر دو گونه استفاده شد. بدین ترتیب نتایج تجزیه پروبیت نشان داد که غلظت نمک 154 و 474 میلی­مولار نمک کلرید سدیم و کلسیم باعث از بین رفتن50 درصد بذرهای زنده به­ترتیب در Ag.deserterumو Ag.elongatum می­شود. بطور کلی نتایج بدست­آمده از این آزمایش نشان داد که درجه مقاومت به شوری در گونه Ag.elongatum به­مراتب بیشتر است و در مقایسه با Ag.desertorum استفاده از این گونه در اصلاح و احیاء مراتع مناطق شور کشور ارجح­تر است.