فراتحلیل مطالعات انجام شده درباره ادراک عدالت و رفتار شهروندی سازمانی

نویسندگان

1 دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال،

2 استادیار، گروه مدیریت، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

3 دکتری جامعه شناسی، مدرس دانشگاه کاشان

4 مدرس دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

doi
10.22054/qjsd.2021.54721.2032
چکیده

هدف از این پژوهش، بهره‌گیری از روش فراتحلیل به‌منظور تبیین رابطه عدالت و رفتار شهروندی در نظام‌های سازمانی ایران است. بر این مبنا، 59 سند پژوهشی (در قالب مقالات علمی) که در فاصله زمانی 1385-1397 و با هدف تبیین ارتباط میان عدالت سازمانی و رفتار شهروندی سازمانی به انجام رسیده و در فصلنامه‌های معتبر داخل کشور چاپ شده‌اند، به‌عنوان حجم نمونه انتخاب شدند. پژوهش‌های برگزیده شده عمدتاً به روش پیمایشی، در جوامع آماری گوناگون، با حجم نمونه متفاوت (40-400) و با به‌کارگیری ابزارهای برخوردار از پایایی و اعتبار به انجام رسیده‌اند. به‌منظور تجزیه و تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار جامعه فراتحلیل (CMA2) بهره گرفته شد. بررسی مفروضات فراتحلیل حاکی از ناهمگنی اندازه‌های اثر و فقدان خطای نشر در میان اسناد پژوهشی بود. یافته‌ها نشان دادند که اندازه اثر عدالت سازمانی بر رفتار شهروندی سازمانی معادل با 44/0 بوده که بر مبنای نظام تفسیری کوهن، تأثیر نیرومندی محسوب می‌گردد. همچنین، شاخص زمان انجام پژوهش، موقعیت جغرافیایی، نوع سازمان، جنسیت و قومیت آزمودنی‌ها بر رابطه عدالت سازمانی با رفتار شهروندی سازمانی تأثیری تعدیل‌کننده داشتند. بدین لحاظ، ادراک عدالت سازمانی با سپری شدن زمان تأثیر بیشتری بر رفتار شهروندی داشته و ادراک عدالت سازمانی در مناطق شرقی و جنوب شرقی کشور، در سازمان‌های ورزشی، در میان زنان و فارس زبان‌ها، تأثیر بالاتری بر بروز رفتارهای شهروندی کارکنان نسبت به سایر موقعیت‌ها داشته است.