نگاهی به پدیده پایان نامه نویسی در ایران: سیاستگذاری‌ها و زمینه‌های امکان

نویسندگان

1 پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری

2 دستیار پژوهشی، پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری،

doi
چکیده

پدیده‌ پایان­ نامه ­نویسی برخاسته از شرایط متعدد، رویه‌های همفزا و هم ­آیندی‌هایی از سیاستگذاری‌ها، قانونگذاری‌ها و رویه‌های عمل در نهاد دانشگاهی است. در این مطالعه ابتدا روند رشد دانشگاه‌ها و مؤسسات دانشگاهی در دو دهه اخیر و سپس، دگردیسی در سیاست ارتقای استادان بررسی و درباره سیاست ورود توده‌وار دانشجویان بحث شد. در کنار افزایش تعداد دانشجویان، قواعد دفاع از پایان ­نامه‌ها و رساله‌های تحصیلات تکمیلی و قوانین جدید ارتقا برای اعضای هیئت علمی عاملی برای اهمیت دادن به جایگاه مقاله در دانشگاه ­های ایران شد .همه این عوامل را باید در کنار توسعه تعداد مجلات علمی پژوهشی دید که درنتیجه آن، سیاست مقاله مستقل به سمت هم ­نویسی مقالات مستخرج از پایان­ نامه‌ها و رساله­ ها تغییر شکل یافته است. در این مقاله نشان خواهیم داد که در طول دو دهه گذشته، مقالات منتشر شده در مجلات اغلب از پایان­ نامه‌ها و رساله‌های دانشجوپی مستخرج شده است. بنابراین، سیاست کسب ارتقا برای استادان، تقویت رزومه از طریق راهنمایی و مشاوره پایان­ نامه ­های بیشتر، امکان دانشجویان برای دفاع از پایان ­نامه و رساله یا ادامه تحصیل از طریق چاپ مقاله مستخرج از پایان­ نامه و رساله‌ها، موجب این تحول شده است که پایان­ نامه رساله‌ و مقالات مستخرج از آن، هم ارزش مالی و حقوقی برای ارتقا و هم ارزش منزلتی داشته باشند. درنتیجه چنین موقعیتی، پایان ­نامه و رساله و محصولات جانبی آنها به­ عنوان کالای ارزشمند برای بازار سیاه بیرون از دانشگاه ممکن شده ‌است.