امکان‌سنجی داده‌های ماهواره‌ای به‌منظور مطالعه خصوصیات خاکهای مناطق خشک (برآورد رنگ خاک)

نویسندگان

1 استاد دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران

2 استادیار، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان

3 کارشناس ارشد، بخش تحقیقات بیابان، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور

doi
چکیده

رنگ خاک یکی از مشخصات تفکیک­کننده در بسیاری از سیستمهای طبقه­بندی خاک می‌باشد. تعیین رنگ خاک بدون تکیه بر روش بصری، با استفاده از اندازه­گیری بازتابهای طیفی امکان­پذیر می‌باشد. هدف از این تحقیق ارزیابی داده­های طیفی در برآورد رنگ خاک می‌باشد. مناطق خشک به­علت دوره‌های طولانی روزهای آفتابی، رطوبت کم خاک و تنک بودن پوشش گیاهی دارای شرایط ایدئال برای تحقیقات دورسنجی و بکارگیری داده­های ماهواره­ای می‌باشد، بنابراین اراضی جنوب­غرب دریاچه نمک آران به­عنوان محل تحقیق انتخاب گردید. در این تحقیق از داده­های لندست Tm در تاریخ خرداد ماه 1381 استفاده شد. با بررسی ترکیب­های باندهای Tm ازجمله ترکیب باندی Tm 4قرمز؛ Tm 3  سبز؛ Tm 2 آبی و پیمایش میدانی بیست سایت نمونه­برداری که دارای پوشش گیاهی کمتر از دوازده درصد و سنگ و سنگریزه کمتر از پنج درصد بودند انتخاب گردید. سه سایت مربوط به خاکهای مرطوب (سطح آب زیرزمینی بالا) و شور و مرطوب بود که جهت مقایسه منحنی بازتاب طیفی آنها با خاکهای هفده سایت دیگر استفاده شد. از مرکز هر یک از این سایتها در مساحتی به ابعاد 3×3 پیکسل به فاصله معین چهار نمونه انتخاب گردید. اجزاء رنگ مانسل، خصوصیات فیزیکی، شیمیایی و عوارض سطحی مانند سنگ، سنگریزه و پستی و بلندی سایت­ها اندازه­گیری شد. نتایج همبستگی بین باندهای سنجنده Tm و اجزاء رنگ مانسل نشان می­دهد که باندهای آبی، سبز و قرمز با اجزاء رنگ مانسل دارای بالاترین همبستگی می­باشند. بنابراین بطور کلی می­توان نتیجه گرفت که اندازه­گیری بازتاب طیفی نمونه­های خاک نیز روشی است برای برآورد رنگ خاک، همچنین رابطه بین باندهای مرئی لندست و رنگی که به روش چشمی اندزه­گیری شده مؤید این می‌باشد که داده‌های ماهواره­ای را می­توان برای مطالعات خاکها و پدیده­های زمین­شناسی با اطمینان بکار گرفت. پیشنهاد می­شود برای اندازه­گیری دقیق رنگ خاک، بازتاب طیفی خاک در محدوده طیف مرئی با اسپکترورادیومتر اندازه­گیری شود.