تحلیل ساختار بازاررسانی محصول سیب زمینی استان همدان؛ ترکیب انحصار عمده فروشی و پدیدة تارعنکبوتی
نویسندگان
1 استادیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
3 دانشجوی دکتری رشته اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس
4 عضو گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
doi
10.30490/aead.2021.343162.1237چکیده
استان همدان قطب تولید سیب زمینی در کشور شناخته میشود؛ اما با وجود شرایط مناسب تولید، شرایط بازار این محصول مطلوبیست و تفاوت میان دریافتی کشاورزان با پرداخت نهایی مصرف کنندگان سیب زمینی از چالشهای موجود در بازار این محصول در استان همدان است. با این توصیف، هدف مطالعه حاضر تحلیل و ارزیابی ساختار بازار سیب زمینی در استان همدان بود. بدین منظور، آمار سری زمانی ماهانه قیمت ها در بازه زمانی فروردین 1385 تا فروردین 1398 در سطوح مختلف بازار ارزیابی شد، که حاکی از شکاف شدید و رو به رشد در حاشیه بازار این محصول بود. سپس، سازوکار انتقال قیمت و چگونگی سرایت نوسانهای قیمتی نیز با استفاده از مدل واریانس ناهمسانی شرطی چندمتغیره مورد ارزیابی و تحلیل قرار گرفت، که نتایج همگی گویای وجود ساختاری ناکارآدر این بازار بود، به گونهای که کشاورزان را در موضع عمل تارعنکبوتی و عمده فروشان را در موضع انحصار تثبیت کرده است. بر پایه یافتهها و نتایج میدانی پژوهش حاضر، چهار ویژگی خاص بازار سیب زمینی (شامل کم کشش بودن محصول، فسادپذیری محصول، ظرفیت اندک انبارداری و هزینههای بالای احداث سردخانه و نیز عدم وجود برنامهای مدون برای صادرات محصول) از عوامل ایجاد این ساختار ناکارآست که در سیاستگذاریهای آتی، باید به ویژه بدان توجه شود.
