معرفت، فنآوری و جامعۀ جدید: خوانش جامعه شناسی معرفت از جامعۀ پسا صنعتی و اطلاعاتی دنیل بل
نویسندگان
1 استاد جامعه شناسی دانشگاه تهران
2 دانشجوی دکتری تخصصی جامعه شناسی فرهنگی دانشگاه تهران
doi
10.22059/jisr.2016.59238چکیده
یکی از موضوعات در جامعهشناسی معرفت جدید، توجه به چگونگی روابط دو قلمرو معرفت و جامعه در ابعادی مانند علم، فناوری، سازمانها و گروههای حرفهای و مسائل اجتماعی آنها در جامعة اطلاعاتی است. دنیل بل، بهعنوان پیشگام نظریهپردازی، با اندیشههایش درمورد جامعة پساصنعتی و اطلاعاتی، چشماندازها و مواضع معرفتی جدیدی را پیشروی بازسازی جامعهشناسی معرفت قرار داده است. این مقاله، با استفاده از روش اسنادی و با ارائة مدل تحلیلی پیشنهادی، به واکاوی و ارزیابی آن بخش از دیدگاههای بل که متضمن اشارتهایی برای جامعهشناسی معرفت جدید است، میپردازد. در این راستا، ضمن استخراج مدل تحلیلی بل در تعریف جامعه و چگونگی کاربست مقولة زمان و پویایی در آن، عمق، درجه، سطح، هدف و عامل مسلط تعین، تحلیل میشود. درنتیجه، بهنظر میرسد با درنظرگرفتن اقتضائات روند جهانیشدن جامعة اطلاعاتی و درهمتنیدگی مناسبات سیاسی و اقتصادی با مسئلة قدرت، تحلیل مسئلة کانونی «تعین اجتماعی معرفت» در اندیشة بل و سایر جامعهشناسان جامعة اطلاعاتی ایجاب میکند تا روابط متقابل میان جامعه و معرفت (علوم و فناوریهای ارتباطی و اطلاعاتی) با توجه به تأثیر متقابل علم و جامعه و همچنین ماهیت ساختاری یا عاملیتی فناوری لحاظ شود.
