روند تغییرات رواناب در آبخیز رودخانة کردان1

نویسندگان

1 مربی پژوهشی مؤسسة تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور

2 استادیار بخش مدیریت مناطق بیابانی دانشکدة کشاورزی دانشگاه شیراز

doi
چکیده

روند تغییرات بارش، رواناب و دمای هوا در هم­دورة سی­سالة (74- 1345) در آبخیز رودخانة کردان واقع در زیرحوضة قزوین بررسی شد. این آبخیز به مساحت 360 کیلومتر مربع در گوشة شمال­شرقی زیرحوضة قزوین و در دامنة ارتفاعی1410 تا 4108 متر از سطح دریا قرار دارد. نتایج بررسی نشان داد که با وجود ثبات مجموع بارش سالانه، بارش شش­ماهة سرد سال افزایش و شش­ماهة گرم سال کاهش معنی­دار یافته و میانگین ماهانة دمای بیشتر ماه­های سال افزایش داشته است. روند تغییرات میانگین لغزان نسبت رواناب به بارش(ضریب رواناب) به صورت سالانه، بهاره و پاییزه افزایشی، پرشیب و معنی­دار است. مقایسة میانگین­های دهه­های اول و سوم دورة سی­ساله نشان داد که ضریب رواناب سالانه، بهاره و پاییزه به­ترتیب 9/58، 8/12 و 1/5 درصد افزایش یافته است. افزایش ضریب رواناب بهاره بیشتر ناشی از افزایش عمومی دمای هوا و افزایش بارش فصل سرد  بوده، اما افزایش ضریب رواناب پاییزه، با توجه به تخلیة بارش فصول پیش از آن، می­تواند به علت افزایش بارش همین فصل و هم­چنین رخداد ناهنجاریهایی در مدیریت منابع خاک، آب و پوشش گیاهی باشد. حجم آبی که به علل پیش­گفته بیش از پیش از حوضة آبخیز رودخانة کردان تخلیه شده و هرز می­رود به 4/9 میلیون متر مکعب در سال می­رسد.