آت اکولوژی گونه Ferula oopoda ( Boiss & Buhse) در استان کرمان

نویسندگان

1 استادیار پژوهشی، بخش تحقیقات مرتع، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور

2 کارشناس ارشد بخش تحثیثات مرتع، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور

3 مربی پژوهشی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمان.

4 مربی پژوهشی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمان

doi
چکیده

حفظ و احیاء پوشش گیاهی در منابع طبیعی از اهمیت خاصی برخوردار است و لازم است که مورد توجه خاص قرار گیرد. جهت رسیدن به این هدف باید ویژگی‌های اکولوژیک گونه‌های مهمی را که تشکیل‌دهنده پوشش گیاهی در عرصه منابع طبیعی می‌باشند مورد شناسایی قرار داد و سپس در جهت اصلاح و احیاء رویشگاه‌های آنها اقدام نمود. به همین منظور، بررسی آت اکولوژی گونه Ferula oopoda که در سطح نسبتاً وسیعی از استان کرمان می‌روید، صورت گرفت. در این بررسی نقشه رویشگاه و خصوصیات رویشگاهی شامل توپوگرافی، اقلیم، خاک، گونه‌های همراه، فنولوژی و سیستم ریشه گیاه مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج مطالعه نشان داد که گونه Ferula oopoda اغلب در عرصه‌های شمالی و برف‌گیر مناطق کوهستانی و سردسیر استان، با ارتفاع 3100-2000 متر از سطح دریا حضور دارد. میانگین بارندگی سالانه در این رویشگاه‌ها 400-250 میلیمتر و میانگین دمای سالانه 11-7 درجه سانتیگراد می‌باشد. خاک رویشگاه‌های این گیاه مرتعی عمدتا" بسیار کم عمق و بافت آن سبک و سنگریزه‌دار است و اغلب بر روی سازند زمین شناسی کنگلومرا واقع شده است. اسیدیته خاک 8/7-3/7 و هدایت الکتریکی آن  ds/m43/0-31/0 می‌باشد. در رویشگاه‌های مختلف، این گیاه در جهت‌ها و شیب‌های مختلف دیده می‌شود. ریشه اصلی این گیاه تا عمق 90-60 سانتیمتر در خاک نفوذ می‌کند. بررسی مراحل فنولوژی نشان داد که رشد رویشی در اوایل فروردین شروع می‌شود و تا اواسط اردیبهشت ادامه دارد. مرحله گلدهی از اوایل اردیبهشت تا اوایل خرداد، تشکیل بذرها از اواخر اردیبهشت تا اوایل تیر، رسیدن کامل بذرها از اواخر خرداد تا اوایل مرداد و مرحله ریزش بذرها از اواسط تیر تا اواسط مرداد می‌باشد. وزن هزار‌دانه بذر‌های جمع‌آوری شده گیاه از مناطق مختلف 2/30 -1/27 گرم می‌باشد. بذر‌های این گیاه قادرند تا چندین سال قوه نامیه خود را حفظ نمایند و با مهیا گشتن شرایط مطلوب جوانه بزنند. بذرکاری این گیاه به منظور احیاء و اصلاح مراتع تخریب شده که دارای شرایط اکولوژیک شبیه به آنچه که در رویشگاه‌های آن در استان کرمان وجود دارد قویا" پیشنهاد می‌شود. لازم است که در جهت حفظ و گسترش این گونه مرتعی مرغوب اقدامات اساسی انجام گیرد.