تحلیل تقدس آتش در فرهنگ عامیانۀ مردم کهگیلویه و بویراحمد با تکیه ‌بر سروده‌های محلی

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران.

2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران.

doi
10.48311/cfl.2025.86475.0
چکیده

پیوند آتش، عنصر مقدس و آسمانی با بن‌مایه‌های زیستی عشایری قوم لر، نشانۀ قداست و اهمیت اسطوره‌ای آن بوده و از دیرباز تا به امروز در ادبیات محلی و فرهنگ عامیانۀ مردم، همیشه موردتوجه ویژه بوده ‌است. روشن بودن همیشگی آتش و خاموش نبودن و همچنین ویژگی‌های زایایی و درمانی آن در فرهنگ عامیانۀ مردمان این دیار و مضامین پرکاربردی، همچون، تَش (tash)، تُنگ (tong)، چاله  (chaleh)، هیمَه (himah)، بُلازه (bolazeh)، چِرنگ (chereng) و اَنگِشت (angesht) در سروده‌های محلی شاعران و نام‌گذاری محافل ادبی و عنوان کتاب‌های محلی، نمود آشکار تقدس و اهمیت آتش در فرهنگ مردم استان کهگیلویه و بویراحمد است. نگارندگان با واکاوی قداست آتش در باور گذشتگان و پیوند آن با باورهای عامیانه نزد قوم لر بر این باورند که قداست آتش و ملازمات آن در زیست‌بوم محلی قوم لر به‌عنوان یک باور دیرین، همچنان تداوم دارد و آتش فراتر از یک ابزار، نمادی از زندگی، وحدت، همدلی، صفا و صمیمیت است. پژوهش حاضر بر پایۀ مطالعات میدانی و کتابخانه‌ای به روش تحلیل محتوا انجام گرفته ‌است. البته ذکر این نکته ضرورت دارد که در بخش‌هایی از متن، منبعی برای محتوای ارائه‌شده، بیان نشده ‌است، زیرا برخی از مطالب مقاله، حاصل پژوهش‌های میدانی و سروده‌های محلی شاعران است که در جستار حاضر به کار گرفته شده‌ و به‌ صورت کتبی مدون نشده‌اند، اما در فرهنگ گفتاری روزمره، ادبیات شفاهی و موسیقی شنیداری قوم لر کاربرد زیادی دارند.