فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سرمایۀ دینی یکی از انواع مختلف سرمایه‌هاست که به باورها، ارزش‌ها، مناسک و هویت دینی افراد و جوامع اشاره دارد. شعر به‌عنوان گستره‌ای برای تجلی آرمان‌ها، ارزش‌ها، نگرش‌ها و کنش‌های آدمی در گذر زمان، عرصۀ مناسبی برای بازنمایی دلالت‌های معنایی انسان از پدیده‌ها و مفاهیم جهان پیرامون است و سرمایۀ دینی یکی از این مفاهیم مهم است که هدف این پژوهش بازنمایی آن در اشعار غلام‌رضاخان ارکوازی یکی از شاعران نام‌آور کُردی‌سُرای ایلامی (حدود 1184ـ ۱۲۵۵ق) است. روش تحقیق این پژوهش تحلیل محتوای کیفی و راهبرد کدگذاری آن تحلیل مضمون (تحلیل تماتیک) است. قابلیت تصدیق پژوهش از طریق حضور مستقیم محقق در میدان تحقیق و بهره‌گیری از ارزیابان و قابلیت انتقال آن از طریق مفصل‌بندی یافته‌ها با پیشینه‌ها و چهارچوب مفهومی محقق شد. یافته‌های تحقیق مؤید آنند که هشت تم اصلی و 33 تم فرعی از اشعار استخراج شد. تم‌های اصلی شامل بازنمایی صفات خداوند، سه‌گانۀ دین، استمداد بی‌واسطه از خداوند، استمداد باواسطه از خداوند با مکانیسم سوگند، توصیف زمینی و انسانی علی (ع)، توصیف فرازمینی و فراانسانی علی (ع)، کشاکش استمداد، تردید و تهدید و تلمیحات قرآنی هستند. در شعر غلام‌رضاخان ارکوازی، سرمایۀ دینی در قالب اعتقاد به سه‌گانۀ دین (باورها، اخلاقیات، مناسک) و کنش‌ورزی‌های مذهبی نظیر مناجات، دعا، استمداد، توسل و توکل نمود یافته است. اما بسامد و عیار این موارد به‌صورت یکسان و مشابه نیست. به‌عبارتی‌دیگر، التفات شاعر به اوصاف خداوند (توحید) و امامت (با تأکید بر حضرت علی (ع)) بیشتر از سایر باورهاست. دین‌داری معیار غلام‌رضاخان ارکوازی، دین‌داری شریعت‌محور است، اما به کنش‌ورزی‌های دینی طریقتی و اسطوره‌ای نیز التفات داشته است.